DWIE OPOWIEŚCI: O KAMIENNYCH DRZEWACH I O ŚWIĘTYCH NA ŹRÓDŁACH

Jak dotrzeć. Wieś Siedliska (223 mieszkańców) znajdziemy przy drodze powiatowej nr 867. Około trzech kilometrów na południe od innej niewielkiej wsi Hrebenne (229 mieszkańców), ale leżącej przy dr0dze krajowej nr 17. Drogą tą do przejścia granicznego z Hrebennego jedzie się zaledwie około kilometra. Interesujący nas kawałek drogi nr 867 przebiegający przez Siedliska biegnie równolegle do granicy z Ukrainą w odległości około 500 metrów.

PIERWSZA OPOWIEŚĆ - O DRZEWACH

Warto zajrzeć do rezerwatu Jalinka naturalnego zespołu grądu z jodłami. Trzeba też zobaczyć polanę przy leśniczówce. Znajdziemy tam 23 pomnikowe dęby oraz sporo okazów cypryśnika błotnego, gatunku który stworzył skamieniałe drzewa.

Skamieniałe drewna stały się znane już od XV wieku. Pisał o nich wtedy nasz dziejopisarz. Jan Długosz. Fenomen ten stał się znany szczególnie w okresie Oświecenia. Król August III Sas zabrał nawet ogromny kawał skamieniałego drewna do Drezna.

Cypryśnik błotny (Taxodium distichum) - to ten gatunek stworzył oglądane w Siedliskach skamieliny. Obecnie naturalnie występuje w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych,  szczególnie na błotnistych obszarach Florydy. Od dłuższego jednak czasu sadzi się go w Europie jako drzewo ozdobne i parkowe. Tu w Siedliskach znajduje się chyba największe w Europie skupisko drewnianych skamielin. Rzecz działa się ponad 10 milionów lat temu. Panował tu wtedy wilgotny i ciepły klimat. Dominowało środowisko wodne co sprawiało, że rozkład drewna odbywał się przy raku tlenu. Było ono za to nasycane roztworem krzemionki. Taki proces powodował, że zarówno struktury drewna jak i jego budowa zostały dobrze zachowane.

DRUGA OPOWIEŚĆ - KAPLICZKI ZE ŚWIĘTYMI NA ŹRÓDŁACH

Dużo pięknych kapliczek i źródeł spiętych około czterokilometrowym szlakiem turystyczno-spacerowym. Znajdziemy tam między innymi: Dzwonnicę i kaplicę św. Floriana na źródle. Na rozstaju spacerowych dróżek niewielką kapliczkę na wielkim pomnikowym dębie. Źródło przy którym lubił wypoczywać były właściciel tych terenów książę Sapieha. Nad źródełkiem postawiono kapliczkę. Kapliczkę św. Huberta. Kapliczkę św. Antoniego nad źródłem. I wreszcie kapliczkę z niezwykłą historią. Poświęconą Matce Bożej a posadowioną na cudownym źródełku w miejscu źródeł Prutnika.

CUDOWNE ŹRÓDEŁKO i nietypowy, dziwny początek.

Kapliczka i figura Matki Bożej usadowione są na źródle. Nazywa się je tutaj źródlisko i jest początkiem rzeczki zwanej tutaj strugą, Płynie ona na północ przez ponad 7 kilometrów aby zasilić kolejną rzekę w okolicach Hrebennego.

Miejscowi są bardzo przeczuleni na to aby nie używać terminu legenda. Wyczuwają w tym terminie zbytni nacisk na coś w rodzaju wymyślanej bajeczki. Kładą nacisk na termin ustny przekaz. Otóż pewien miejscowy mężczyzna od wielu lat wypasający w tej okolicy owce, któregoś dnia ujrzał tam w świetlistej poświacie Matkę Bożą. Chłopina prosty pasterz wystraszył się niezmiernie tym co zobaczył i nieświadomie zamiast przyklęknąć uderzył ukazującą się postać batem. Skutkiem tego Matka Boża rozpłynęła się. Ale nie w powietrzu tylko w nurcie rzeki. Mieszkańcy kiedy się o tym dowiedzieli potępili czyn pasterza i w akcie skruchy wybudowali w tym miejscu kapliczkę.

Potępienie pasterza przez mieszkańców nie szło w parze z potępieniem ze strony Matki Bożej. Wręcz odwrotnie. Obdarzyła Ona wodę ze źródełka dobroczynnymi właściwościami, które w połączeniu z modlitwą wiernych potrafiły za Jej pośrednictwem działać cuda. Fakt ten w kontekście bardzo skromnego przekazu ustnego przywołuje kilka refleksji związanych z ostrym potraktowaniem Matki Bożej. Przede wszystkim św. Mała Tereska z Lisieux (jakby nie było zaliczona do bardzo nielicznego grona Doktorów Kościoła). Bywało że Mała Tereska pluła na ukazującą jej się Matkę Bożą. Została za to przez Nią pochwalona. Chodziło o to, że szatan lubi zwodzić podszywając się pod różne osoby. Nie jest wykluczone, że ów pasterz miał podobne doświadczenia w tym miejscu. Jakieś zjawy, jakieś topielice. Stąd jego gwałtowna reakcja. Nie wiemy czy tak było. Ustny przekaz jest zbyt lakoniczny, ale dobroczynne skutki tej historii niosą taką sugestię

Pierwsza kapliczka powstała z końcem XVIII wieku. Kolejną zbudowano w latach 20-ych XX wieku. Całkiem niedawno została wyremontowana. W środku znajdziemy dwustronnie malowaną ikonę. ZZ jednej strony Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny a z drugiej przedstawienie św. Mikołaja. Jest tam także krzyżyk ołtarzowy z XIX wieku i późnobarokowy (prawdopodobnie z XVIII wieku) drewniany lichtarz. Zaginął natomiast obraz Matki Bożej, który wykonano według opisu pasterza. W 2023 roku roku mieszkańcy Siedlisk ufundowali stojącą obok kapliczki kamienną figurę Matki Bożej. Było i jest to dla nich bardzo ważne dla utrwalenia przekazu o tym co się tutaj stało.

Po pewnym czasie od wybudowania pierwszej kapliczki zauważono, ze woda ze źródełka ma cudowną moc. Niektórzy ludzie dzięki niej odzyskiwali władzę w nogach. Pomagała też na choroby skórne i reumatyczne. Wierni odwiedzali cudowne źródełko bardzo często. Do dzisiaj nie brakuje tu pątników proszących Matkę Bożą i niebiosa o zdrowie i łaski. Częste odwiedziny przyczyniły się do gruntownego remontu. Kapliczkę odnowiono zewnątrz i w środku. Wyremontowano ogrodzenia, pomosty nad źródliskiem i podest przed obiektem.

JC

JAK DOTRZEĆ

Mówią o takich miejscach: koniec świata. Z Zamościa mamy tu do przejechania 71 kilometrów, z Lublina 142 km a z Warszawy 316 km. Nie jest też tak, że zajrzymy tu przejazdem. Jet to miejsce docelowe. I nie ma tu wielu innych miejsc docelowych a wśród nich jedne z najbardziej pociągających są pejzaże jak te poniżej autorstwa Wiktora Zina.

GRANICA CYWILIZACJI

Trochę rzeczywiście jak koniec świata. Ale to ujęcie należy obłożyć cudzysłowiem. Natomiast prawdziwe jest stwierdzenie, że tu przebiega nie tylko granica między Polską a Ukrainą ale przede wszystkim granica cywilizacji. Granica która wyjątkowo okrutnie odcisnęła swoje piętno na życiu mieszkańców. Sprawiło to, że tak niewiele zostało tu do zobaczenia. Chyba, że dostrzeżemy coś co ma wymiar niematerialny. Ból! Ten zastarzały od ponad 80 lat, ten wciąż niezabliźniony i ten wciąż na nowo rozdrapywany. Dużo go tutaj. O nim też mówi figura świętego Mikołaja przy cudownym źródełku.

Wielkim piewcą mazowiecko-wołyńskich pejzaży był profesor Wiktor Zin, który urodził się w Hrubieszowie 22 kilometry na północny zachód od Kryłowa. Niemal obowiązkowo przy omawianiu cudownego źródełka w Kryłowie przytaczany jest fragment jego książki Opowieści o polskich kapliczkach:"Każdej niedzieli i w każde święto gromadziły się tu dziesiątki ludzi. Na Wilcze Uroczysko ściągały tłumy. W świetle zebranych relacji trudno mówić jedynie o kulcie Św. Mikołaja, to był zapewne dodatek do osobliwych wierzeń i uzdrowicielskiej cudownej mocy świętego wilka. Te wierzenia o cudownej mocy wilka sprawiły, iż kobiety, które nie mogły zajść w ciążę siadały na tym wilku głaskały go po brzuchu a następnie wskakiwały do wody na chwilkę do źródełka i to wystarczyło, aby oczekiwać swoich marzeń tych czy innych..."

Rzeka Bug w okolicach Kryłowa jest rzeką - granicą z Ukrainą. Jest to też jedno z najbardziej dzikich łowisk w Polsce. Łowimy tam : suma, szczupaka, sandacza, okonia, karpia, bolenia i lina. Odcinek w Kryłowie charakteryzuje się mnogością dobrych miejscówek. Łowimy tu spiningiem jak i metodą gruntową. Ryby lubią się chować w licznych konarach drzew. Ciężko je stamtąd wyprowadzić dlatego należy montować mocne zestawy. Ponieważ Bug jest rzeką graniczną przebywanie na łowisku należy zgłosić do placówki Straży Granicznej w Kryłowie (telefonicznie bądź osobiście). Tylko wtedy przebywanie tam jest dozwolone.

HISTORIA - NAMACALNA OD EPOKI KAMIENIA ŁUPANEGO

Wędrując po okolicy autor dotarł do jednego z miejscowych gospodarstw. Obejście właścicielki graniczyło z terenem wykopalisk związanych z sąsiadującym z nią kurhanem. W pewnym momencie, spacerując po ogrodzie, właścicielka wskazała na duży płaski kamień, na którym leżała duża kupka również płaskich kamyków. Podała mi jeden. Uchwyciłem go zbyt szybko i mocno kalecząc się. Był bardzo ostry. Okazało się, że są to krzemienne nożyki znajdowane na jej podwórku podczas prac ogrodowych. Datowanie tych kamiennych narzędzi prowadzi nas około 4500 lat wstecz.

Trzy i pół tysiąca lat potem czyli tysiąc lat temu do tego regionu przylgnęła nazwa Grody Czerwieńskie. Zamieszkiwały je plemiona lechickie. Potwierdzenie tego znajdujemy w notatce kijowskiego dziejopisarza z 981 roku: Roku 6489 [981]. Poszedł Włodzimierz ku Lachom i zajął grody ich: Przemyśl, Czerwień i inne grody, które do dziś dnia są pod Rusią. Tegoż roku i Wiatyczów zwyciężył i nałożył na nich dań od pługa, jaką i ojciec jego brał. Ziemie Grodów Czerwieńskich odzyskał dopiero Bolesław Chrobry w 1018 roku.

ŹRÓDEŁKO

Napis na drewnianej tablicy przy figurze św. Mikołaja:

Kto ustawił tę figurę i skąd wziął się trwający po dziś dzień, już nie tak silny jak niegdyś, kult tego miejsca? Według miejscowej tradycji figurę św. Mikołaja patrona trzody postawił przy źródełku rządca majątku w Kryłowie, któremu przyśniło się, że nadchodzi pomór na bydło.

Inna wersja mówi, że rządca został wyleczony z paraliżu przez cudowną wodę ze źródełka i postawił tę figurę z wdzięczności.

Opowiada się też, że za cara prawosławni i katolicy sądzili się kto ma korzystać z cudownej wody. Ciekawe przekazy starszych mieszkańców tych okolic relacjonuje w swej książce profesor Zin. Oto niektóre z nich. W drugiej połowie minionego stulecia miejsce to zaliczone było do najsławniejszych sanktuariów Chełmszczyzny, Zamojszczyzny i Wołynia. Każdej niedzieli i w każde święto gromadziły się tu dziesiątki ludzi. Na Wilcze Uroczysko ściągały tłumy. W świetle zebranych relacji trudno mówić jedynie o kulcie św. Mikołaja. To był zapewne dodatek do osobliwych wierzeń i uzdrowicielskiej cudownej wody ( ... ).

OBLICZA ŚW. MIKOLAJA

Pierwsze:

fałszywe oblicze tłustego głupka w czerwonej piżamie mającego do powiedzenia tylko Ho, ho, ho! Nie jest on przedstawiany jako ten prawdziwy z Bari, ale jego namolna ekspansja w świadomość nie tylko dzieci ma za zadanie wypchnąć tego prawdziwego. Wymazać tego prawdziwego i wepchnąć człowieka w świat wartości opartych na agresywnym konsumpcjoniźmie.

Drugie:

św. Mikołaj etnograficzny (z wilkiem). Ten, o którym wspominał profesor Wiktor Zinn. Tkwi w polskiej tradycji ludowej, głównie w regionach wschodnich. Był tam czczony jako opiekun wilków i jednocześnie pasterzy. Chronił ich trzody przed dzikimi zwierzętami i chorobami. W wigilię święta świętego Mikołaja pasterze podejmowali posty wierząc, że przyczyni się to do ocalenia ich stad. W cerkwiach i kościołach składano ofiary. Gospodarze tego dnia udawali się po święconą wodę którą kropili bydło i konie. Śpiewali wtedy: „Święty Mikołaju, weź kluczyki z raju. Zamknij psa wściekłego i wilka dzikiego. Niech nie zipie na tę rosę, na której ja bydło pasę”. Stąd też na wielu wizerunkach św. Mikołaja widzimy go w towarzystwie wilka. I tak też jest tutaj w Kryłowie.

Ostrzeżenie na marginesie. W wielu artykułach o cudownym źródełku w Kryłowie pojawia się informacja, która przenosi powstanie rzeźby wilka w bardzo odległe czasy sugerując, że jest to pozostałość wiary w starosłowiańskiego boga Wellnesa (czczonego też pod postacią wilka). Jest to pokłosie działalności pewnego smutnego nieszczęśnika zwanego guru polskich rodzimowierców. Błąka się on po Polsce a za nim kilkunastu jego zwolenników. Wypełnia tysiące stron chorymi i obleśnymi urojeniami jak wspomniana przy paru innych cudownych źródełkach ich teza, że ciemne oblicze Matki Bożej na wielu wizerunkach to nie jest Jej karnacja, ale osmalenie sadzą od rozżarzonych piorunów, które na świat rzuca Jej mąż Zeus.

Trzecie:

św. Mikołaj - esencja dobroci, wrażliwości i opiekuna. Szczegóły znajdziemy m.in. w opowieściach: O trzech córkach, Żeglarzach i zbożu, Oficerach i wielu innych. Szczególnie nośna dla opisu jego postaci jest opowieść O trzech córkach. Bardzo bogaty z domu wykorzystywał swój majątek. Hojnie obdarowywał tych którzy byli w największej potrzebie. Szczególnie młode panny, dla których brak posagu był przeszkodą do zamążpójścia. Dobre, bogobojne i szczęśliwe rodziny były dla niego bardzo ważne. Nie lubił się ujawniać jako darczyńca. Trzosy wypełnione pieniędzmi i złotem wrzucał do potrzebujących domostw przez okna. Ten jego ryt niósł się przez wieki najbardziej i utrwalił się w tradycji właśnie w czasie adwentu i świąt Bożego Narodzenia. W ikonografii świętego Mikołaja zobaczymy to w postaci trzech trzosów lub trzech złotych kul. Znajdziemy je również w Kryłowie. Najbardziej rzuca się tam w oczy figura św. Mikołaja i figura wilka z jego lewej strony. Ale z jego prawej strony dostrzeżemy wykuty w kamieniu koszyk a w nim trzy trzosy-kule.

CIOS KTÓRY URATOWAŁ ŚWIAT

Rzecz miała miejsce Nicei na zachodnim śródziemnomorskim wybrzeżu Turcji. 1700 lat temu (latem 325 roku). Cesarz Konstant Wielki zwołał sobór (Sobór Nicejski II). Wiele spraw w katolicyzmie musiało być wyjaśnionych. Miało minąć jeszcze sto lat zanim pojawi się święty Augustyn, który odpowiadając na wiele pytań uporządkował większość z nich tworząc katolicką doktrynę. Konstantyn zwołał sobór żądając, a właściwie prosząc biskupów o wyjaśnienie wielu kwestii. Nie chciał rządzić po omacku ale kierując się wytycznymi soboru. Nie chciał wpływać na rozstrzygnięcia ani przed ani po soborze.

Wśród kwestii podjętych na soborze dwie wysunęły się na czoło. Sprawa dogmatu o Trójcy Świętej i o sposobie sprawowania władzy przez rządzących. Obie mocno się zazębiające u swoich podstaw. Wokół tych problemów uformowały się trzy grupy biskupów tworząc silne i wyraziste frakcje. Pierwsza nieliczna ale wpływowa grupa zgromadzona wokół aleksandryjskiego kapłana Ariusza przeciwna dogmatowi o Trójcy Świętej i zdecydowanie i twardo negująca boskość Jezusa. Druga również nieliczna, zgromadzona wokół świętego Mikołaja z Bari. Zdecydowanie optowali za utrzymaniem dotychczasowej formuły dogmatu a tezę nieboskości Jezusa uważali za najgorszą ze wszystkich herezji. I trzecia zdecydowanie największa grupa biskupów zainteresowanych przede wszystkim przypodobaniu się cesarzowi. Uważali oni, że jeśli przyznają cesarzowi wyjątkowo mocne prerogatywy władzy i rządzenia to i oni sami na tym zyskają. Problem tkwił w tym, że prerogatywy te szły w parze ze zmianami w dogmacie o Trójcy Świętej.

Wynik soboru wydawał się być przesądzony. Nadeszło ostatnie przemówienie. Wygłaszał je kapłan z Aleksandrii Ariusz. Główna postać frakcji zwanej arianami. W dużej mierze twórca arianizmu - grupy negującej dogmat o Trójcy Świętej i boskość Chrystusa. Jego pełna przekonania postać i mowa wydawała się już emanować właściwie niczym nie zagrożonym sukcesem.

To co się miało za chwilę stać stało w całkowitej sprzeczności z naturą św. Mikołaja. Osoby będącej niemal definicją i esencją łagodności, empatii, wrażliwości i siły przenikliwego przekonywania ale opartego na dobroci. Ale jednak nieugięty. Całe swoje kapłańskie i biskupie życie bronił dogmatu o Trójcy Świętej a szczególnie drażniło go podważanie boskości Chrystusa.

Na środek wyszedł Ariusz. Otoczony kręgiem przysłuchujących się obrado biskupów zbliżył się do cesarza Konstantyna Wielkiego. W pewnym momencie swojego przemówienia powiedział: "Był taki czas, kiedy Logos (Chrystus) nie istniał, a więc nie jest równy Bogu Ojcu, a zatem Logos nie jest przedwieczny, nie jest Bogiem, jest tylko pierwszym ze stworzeń".

CIOS

Na te słowa poderwał się z ław Mikołaj biskup Miry i przed całym zgromadzeniem uderzył Ariusza w twarz tak, że aż tamten padł na ziemię...

Został zadany otwartą dłonią. Płaski. Nazywamy taki damski albo z liścia. Ale był bardzo mocny. Ariusz nie to że się zachwiał. Poleciał jak długi na wyłożoną kafelkami podłogę letniego pałacu Konstantyna i wylądował tuż przed jego nogami. Wzburzenie biskupów było ogromne. Soborowe obrady przerwano. Świętemu Mikołajowi skonfiskowano strój biskupa i wtrącono do więzienia. Spędził tam zaledwie tydzień albowiem ... zaczęło się coś dziać. Obrady wznowiono ale cios okazał się momentem przełomowym. Biskupi zdali sobie sprawę z tego, że nie wolno jest kupczyć prawdą, by przypodobać się komukolwiek, nawet samemu cesarzowi. Jeden po drugim zaczęli zmieniać zdanie i odwracać się od nauki Ariusza. Wkrótce jego stronnictwo pozbawione zostało jakiegokolwiek wsparcia przez pozostałych biskupów. Jego nauki uznane zostały za herezje. Wszystkie ich księgi publicznie spalono a ich samych skazano na wygnanie.

Dobroć nie polega na pobłażliwości w akceptowaniu wszelkich postaw i dopasowywaniu obiektywnej prawdy do zmiennych okoliczności. A świętym zostaje się nie tylko za dobre serce, ale również za odwagę z jaką broni się wiary. To główny wniosek z tej historii. I to powinno być czwarte i najważniejsze oblicze św. Mikołaja. Zawsze trudne a czasem niewygodne. Niestety to oblicze umyka skryte za wcześniej wymienionymi obliczami: świętego Mikołaja wypieranego przez postać tłustego i pustego głupka w czerwonym kubraku, świętego Mikołaja zredukowanego do etnograficznych wymiarów ludowej pobożności i świętego Mikołaja esencji dobroci, łagodności i opiekuna.

Teologiczne konsekwencje. Refleksje na ten temat pozostawiamy czytelnikom i teologom. Jedyne co trzeba zrobić to pokazać kierunek, w którym to zmierza i zagrożenie jakie sprawia dla praktyki społeczno-politycznej. Przyznanie cesarzowi wyjątkowych prerogatyw czyniłoby z niego cezaropapieża. Tendencja taka uwidoczniła się w kościele kręgu bizantyjskiego już wcześniej. Na co niewątpliwy wpływ miała większość cywilizacji wschodnich i dalekowschodnich. Owe prerogatywy stawiałyby go nie tyle ponad prawem co pozwalałyby mu to prawo kształtować. Łącznie z prawem Bożym. Inaczej mówiąc decydowałby o tym co jest dobre a co złe. Miałby możliwość wchodzenia w skórkę Pana Boga. Jak to się skończyło w piśmie świętym wszyscy wiemy. Dywagacje takie wcale nie są naciągane. Dotyczy to nie tylko cesarza i późniejszych rządzących ale również rządzonych, którzy zostali przeniknięci owym relatywizmem dobra i zła.

Ciekawą optyką na ten temat jest stosunek kościoła katolickiego i prawosławnego do cesarza Konstantyna Wielkiego. Katolicyzm bardzo wysoko ocenił zasługi Konstantyna dla rozwoju i utrwalania chrześcijaństwa. Jego przydomek Wielki wydaje się być jak najbardziej zasłużony. Nigdy jednak nie pojawiły się żadne tendencje aby go wprowadzić na ołtarze jako błogosławionego lub świętego. Na przeszkodzie temu stały niezbyt chwalebne zachowania Konstantyna w młodości i na początku kariery politycznej. Przypisuje mu się kilka zabójstw. Nawet we własnej rodzinie. Zupełnie inaczej jest w prawosławiu. Tam Konstanty Wielki jest świętym. Malo tego. Przypisuje mu się tytuł święty ponad świętymi. Mało tego. Określa się go jako świętego równego dwunastu apostołom. A jak to się skończyło. Co jakiś czas możemy zobaczyć w telewizji i Internecie krótkie reportaże z Rosji, w których widzimy starsze panie rozdające obrazki ze świętym Putinem. Całkiem uzasadnione jest również pytanie czy 100%, czy tylko 99% prawosławnego duchowieństwa w Rosji to agenci KGB, FSB czy też innych podobnych tworów.

I tutaj wracamy do Kryłowa, do granicy na Bugu. Bowiem za tą rzeką mamy inny świat. Inną cywilizację. Ludzi przenikniętych mentalnie cezaropapizmem, dla których Boży ład moralny nie istnieje. Gotowych zabijać i robić najpotworniejsze rzeczy na zawołanie swoich szefów i władców bo to oni decydują co jest dobre a co złe.

Skoro określiliśmy co jest za Bugiem to trzeba też parę słów powiedzieć co jest po naszej stronie. Mamy u nas silne dziedzictwo świętego Mikołaja. Prymat ładu moralnego. I tysiące postaci, które strzegły tego ładu moralnego ponosząc nieraz bardzo tragiczne konsekwencje swojej postawy. Przede wszystkim należy tu wspomnieć świętego Stanisława Biskupa Męczennika. Przez długi czas św. Stanisław współpracował z królem Bolesławem Śmiałym. Kiedy ten jednak zawiesił ład moralny i zaczął kierować się swoimi widzimisiami wówczas św. Stanisław zaczął go napominać aby w końcu powiedzieć stop. W rezultacie w 1079 roku król osobiście zadał mu w głowę siedem ciosów mieczem. Św. Stanisław został jednak patronem Królestwa Polskiego. Później wszyscy władcy Polski (z wyjątkiem Stanisława Augusta Poniatowskiego) w przeddzień swojej koronacji udawali się do grobu św. Stanisława oddając mu hołd, co miało również wymiar obietnicy stania na straży ładu moralnego w obronie którego św. Stanisław poległ. Historia ta jednak trwa i powtarza się od tysiąca lat. Czymże bowiem jest nonpossumus Kardynała Wyszyńskiego jak nie jej kontynuacją. Rządzący Polską komuniści koniecznie chcieli mieć możliwość mianowania polskich biskupów. Ich rękoma i decyzjami mogliby wpływać na to co będzie uważane za dobre a co za złe. Tym samym ład moralny byłby istotnie zagrożony. Zdecydowana odmowa kardynała Wyszyńskiego skończyła się jego trzyletnim uwięzieniem.

Historia ta powtarzała się przez wszystkie wieki w większości krajów katolickich. Można by nawet zaryzykować stwierdzenie, że jest to jakiś standard, jakaś norma, w której presja władzy i obrona norm moralnych tworzy pewne iskrzenie. Efekty były bardzo różne. Nie zawsze biskupi dawali sobie radę. Nie zawsze stawali na wysokości zadania i wielu przegrywało i wielu dawało się przekupić ale w większości przypadków nie kończyło się tak źle jak w protestanckiej Szwecji, gdzie biskupów mianuje rząd a do episkopatu włącza swoich urzędników. W efekcie episkopat szwedzki składa się czasem wyłącznie z różnej maści zboczeńców a odsetek praktykujących religijnie Szwedów wynosi nie więcej jak 0,5%.

Trzecia i najbardziej destrukcyjna posoborowa opcja nie ujawniła się od razu. W pełnej swojej destrukcyjnej formie ukazała się dopiero po 1300 latach. Ojcowie soborowi i cesarz Konstantyn po odrzuceniu ariańskiej herezji i spaleniu ich ksiąg skazali ariańskich biskupów na banicję. Jednym z takich biskupów był niejaki Wulfila, syn Greczynki i Germana. Udał się on do Germanii. Wtedy poza granicami imperium rzymskiego. W ślad za nim wyruszyło wielu innych. Ich działalność skutkowała tym, że znacznie później na gruzach imperium rzymskiego powstał twór naśladujący imperium ale z dominującym wyznaniem ariańskim. Wprowadzili potworny ucisk poddanych a w sąsiednich krajach wprowadzali arianizm ogniem i mieczem. Nie przetrwali a historia jakoś o nich zapomniała. Jednak działalność kolejnych aktywistów arianizmu sprawiła, że ich idee i koncepcje trwały i przygotowały grunt do pojawienia się Lutra. Przeskakując spory kawał historii widzimy spotykających się protestantów i ukraińskich prawosławnych tu w Kryłowie na terenie Wołynia, Galicji i podczas rzezi Pragi po upadku powstania warszawskiego. Jedni i drudzy nie przejmowali się ładem moralnym. Odrzucili je i zastąpili okrucieństwem.

Ale ukraińców charakteryzowało jeszcze coś więcej. Można to nazwać nieprawdopodobnym zwyrodnialstwem. Przez ostatnie sto lat mieliśmy całą serię wydarzeń, które się kwalifikują jako ludobójstwo. Nie tylko Niemcy, nie tylko sowieci. Ludobójstwo Ormian, ludobójstwo w Kongo belgijskim, ludobójstwo w Bośni i Hercegowinie czy też ludobójstwo w Rwandzie. Wszystko to są makabryczne historie. Ale wszystkie one bledną wobec rozpasanego zwyrodnialstwa jakie uprawiali ukraińcy w południowo-wschodniej Polsce. Cały powyższy wywód o świętym Mikołaju i o tym co się wydarzyło na Soborze Nicejskim I jest w pewnym sensie uzasadnieniem określenia ukraińców jako zwyrodnialców. Nie z powodu uprzedzenia do nich ale z powodu dostrzeżenia ich specyficznej mentalności. Mentalności, z której skutecznie usunięto ład moralny.

Konstanty Wielki na swój przydomek wielki zasłużył również poprzez fakt, że kiedy na początku Soboru Nicejskiego I okazało się, że biskupi chcąc wkraść się w jego łaski chętnie obdarzą go prerogatywami czyniącymi go cezaropapieżem, nie skorzystał z tego. Nie o to mu chodziło kiedy zwoływał sobór. Oczekiwał wytycznych, wyjaśnień i oparcia w dobrze poukładanej wykładni katolicyzmu. To co później zrobili z nim prawosławni sprawiło, że kiedy zaglądamy do wikipedii szukając o nim informacji znajdziemy tam nie jedną postać Konstantyna z wyeksponowaniem różnic w ujęciu katolickim i prawosławnym ale dwie. Tak bardzo różne, że nie sposób go było potraktować w jednym materiale. Rzecz w tym, że nie jest on pokazany jako dwie różne osoby. Jest on pokazany jako reprezentant dwóch różnych światów, dwóch różnych cywilizacji. I trzeba powiedzieć, że w tej wschodniej cywilizacji nie ma różnicy miedzy rosjanami i ukraińcami. Ład moralny został zepchnięty na bok. Dominanty to: okrucieństwo, służalczość, nakłanianie do zbrodni, agresywność, powalająca korupcja. Cechy te to nie tylko ocena. To zadekretowany niemal i zalecany sposób działania organizacji posługujących się czerwono-czarnym sztandarem. Znajdziemy je jako ideologię OUN i UPA. Znajdziemy je również w rozkazach dla bojówek i oddziałów działających w południowo-wschodniej Polsce. I znajdziemy je w sposobie ich działania. Ukraińcy chcieliby to ukryć i wymazać. Stąd ich paranoiczny opór przed badaniem grobów i ekshumacją bestialsko pomordowanej ludności Polski. Ekshumacje te ujawniłyby nie tylko wielką liczbę pomordowanych. Niewykluczone jest, że liczba ta przekracza 200 000. Ujawniłyby przede wszystkim bestialstwo, zdziczenie i kompletne zwyrodnialstwo. Kości ofiar opowiedziałyby wiele. Rozłupane czaszki, poobcinane koniczyny poprzekłuwane widłami ciała dzieci.

Wszystko to jest wpisane w czerwono-czarne sztandary. I jest ich na Ukrainie coraz więcej. Miejscami wydają się wypierać wręcz te żółto-niebieskie. Najbardziej tragiczne jest to, że Ukraińcy wydają się tym potwierdzać u siebie opis ich mentalności z której ład moralny został wyparty. Znamienna jest ich reakcja na zapowiedź zrównania w Polsce symboliki nazistowskiej Niemców z symboliką OUN i UPA. W tym czerwono-czarne sztandary. Uznali oni, że będzie to zamach na ich NARODOWĄ TOŻSAMOŚĆ. W tym miejscu warto by przytoczyć często spotykane w południowo-wschodniej Polsce nie tylko po wojnie ale i obecnie stwierdzenie: Nie odwracaj się do Ukraińca plecami, bo poczujesz nóż w plecach.

JC

TRZY ŚWIĄTYNIE NAZNACZONE SCYZORYKIEM PRZEZ ŚW. STANISŁAWA BM

CUDOWNE ŹRÓDEŁKA  ŚWIĘTEGO STANISŁAWA: KRAKÓW – NA SKAŁCE (z materiałem "Wprowadzenie do postaci św. Stanisława BM"), SZCZEPANÓW oraz BRZEŹNICA

Święty Stanisław objawił się tutaj w 1648 roku. Pięćset sześćdziesiąt lat po swojej męczeńskiej śmierci. Fascynujące okoliczności i moc objawienia mocno i szybko odcisnęły swoje piętno na okolicy. Jeszcze tego samego roku wskutek zainteresowania sprawą przez ordynata zamojskiego stanęła tutaj pierwsza kapliczka w jednym z trzech miejsc wskazanych przez świętego. Sposób w jaki święty Stanisław to czynił stał się wręcz przebojem wśród podobnych objawień. Ukazał się w stroju biskupa wzbudzając strach do tego stopnia, że musiał ganiać tych, którym się objawił. Strach który się powiększał, kiedy św. Stanisław prosił i wyjaśniał, że potrzebuje noża.

OBJAWIENIE

Spektakularne, silne, barwne i trochę humorystyczne. I skutecznie mocne, w dużej mierze osadzone na cudownym źródełku. Przekazy przez setki lat zachowywały strukturę objawień ale ubierały całość w różnej maści folklorystyczne wybarwienia.

Rzecz działa się w 1648 roku. Ukraiński watażka i rebeliant Bohdan Chmielnicki, nazbierał dodatkowo mnóstwo Tatarów i Kozaków i ruszył na Zamość. Przerażeni miejscowi pozabierali co się dało ze swojej majętności i pochowali się po lasach. Podobnie uczynili mieszkańcy Górecka. Pewien młody człowiek Jan Socha, młodzian o osobliwej urodzie, wychodził czasem z lasów do Górecka. Którejś nocy Socha wędrując z Rusinem zwanym Kluz gawędzili sobie spokojnie dopóki nie ujrzeli przed sobą jasności. Jasność przeobraziła się w postać. W postaci tej Socha i Kluz rozpoznali znamiona biskupa. Przerażony Socha wziął nogi za pas. Ale doszedł do niego wyraźny głos wołającej postaci: Nie bój się grzeszna duszo. Poczekaj i daj mi noża. Socha słysząc to wpadł w jeszcze większe przerażenie. Zaczął się obawiać o własne życie i szybciej jeszcze uciekał. Wówczas jasność zawołała:  Nie bój się grzeszna duszo – jam jest Stanisław biskup krakowski, daj mi noża – nie zabiję Cię, ale naznaczę miejsce święte, gdyż na tej puszczy będzie zjawienie na chwałę Panu Bogu. Socha zatrzymał się i drżąc podał świętemu nóż. Ten uciął gałązkę i zaostrzył ją nożem. Następnie naciął nożem pień sosny i wetknął tam gałązkę. Rzekł wówczas: Tu będzie pierwsza kaplica. Od sosny skierowali się ku rzece. Tam święty Stanisław również uciął gałązkę, ale nieco większą. Zaplótł ją na kształt wieńca i powiesił na gałęzi sosny mówiąc: Tu będzie druga kaplica. Następnie zawrócili kierując się w stronę Górecka. Idąc święty zaznaczał rosnące tam brzozy. W pewnym momencie wziął brzozową gałązkę i wszczepił ją w sosnę. Gałązka natychmiast się przyjęła. Uczyniwszy to święty rzekł: Tu będzie kościół. Potem spojrzał na Sochę i powiedział: Idź do Górecka i opowiedz coś widział. Jest w Górecku człowiek, który podczas morowego powietrza obiecał postawić figurę nad wsią, rzecz mu, aby nie tam tylko przy sośnie naznaczonej postawił. Powiedziawszy to święty biskup zaczął się wolno wznosić ku niebu aż zniknął. Socha z Kluzem udali się do wójta, któremu wszystko starannie ze szczegółami opowiedzieli. Kiedy Socha wspomniał o figurze odezwał się obecny przy rozmowie niejaki Olszak i powiedział, że to on jest tym, który obiecał wystawić figurę. Potem dodał, że jeśli taka jest wola Boga uczyni tak jak powiedział św. Stanisław.

Figura która wkrótce tam stanęła zaczęła przyciągać ludzi różnych stanów. Przychodzili tu i po ratunek i po pocieszenie. I je otrzymywali. Szczególne wrażenie zrobiło uwolnienie opętanego Kutryja ze Zwierzyńca. To i inne wydarzenia sprawiły, że wzruszeni mieszkańca Górecka zaczęli zwozić i obrabiać drewno dla budowy jakiejś solidnej kaplicy. Wzbudziło to dezaprobatę zamojskich hierarchów kościelnych, którzy wysłali jednego z kanoników, który na miejscu miał rozprawić się z tymi którzy zmyślają i lada czemu wierzą. Ów kanonik nazwiskiem Lewart Dyda, kiedy już wygarnął miejscowym swoje racje, postanowił odjechać, dosiadł swojego konia, ale ten padł pod nim. Wystraszony kanonik zaczął żałować swojego postępowania i obiecał ogłaszać prawdziwość zjawień świętego Stanisława. Kiedy już złożył taką obietnicę jego koń ożył i udali się w drogę powrotną do Zamościa.

Ludzie szybko obrobili drewno i obudowali nim figurę. Wkrótce znowuż przechodził tamtędy Socha, tym razem z Rusinem Hryniem. Obaj ujrzeli w kaplicy (a właściwie w obudowie z solidnych bali) jasność. Przerażony Hryń padł krzyżem na ziemię a Socha zajrzał do środka. Ujrzał tam rozświetlonego biskupa z liczną asystencją odprawiającego Mszę Świętą. Zdumiony, zdezorientowany i znów przerażony Socha zakrzyknął:  a cóż się dzieje, czymże Bóg mnie karze. Święty Stanisław obrócił się i rzekł: Nie grzesz człowieku jam jest Stanisław. Na tym miejscu dwa razy będzie się odprawiało uroczyste nabożeństwo. Po czym zniknął. 

Wkrótce zjawił się w Górecku z orszakiem ordynat Marcin Zamojski. Kiedy tam dotarł sześć koni, które ciągnęły jego powóz przyklękło. Widząc ten ewidentny cud pobożny możnowładca kazał rozebrać prowizoryczną kaplicę-ogrodzenie i postawić tam kościół na kształt kaplicy.

KTO NAS TUTAJ WITA

Zamojski zaraz po ukończeniu kościoła sprowadził do niego franciszkanina ojca Antoniego Terleckiego. Dzisiaj posługę sprawują tutaj księża diecezjalni ale franciszkańskie towarzystwo jest bardzo liczne. Kiedy zajedziemy na parking między domem pielgrzyma a kościołem od razu zauważymy za płotem w wymyślnej kapliczce figurę św. Franciszka. Znajdziemy go także (również w figurze w ołtarzu bocznym kościoła). Stoi tam przed obrazem św. Antoniego a obok na tym samym ołtarzu zobaczymy kolejnego wielkiego franciszkanina - św. Rocha (franciszkańskiego tercjarza). Prawdziwym zaskoczeniem jest (jeśli ktoś nie wiedział wcześniej lub nie przegapił) figura Matki Bożej. Znajdziemy ją przy samym parkingu. Ale nie wszyscy Ją zobaczą. Trzeba zadrzeć wysoko głowę. Na pierwszym dębie Dębowej Alei, wysoko w dużej obudowanej dziupli. Umieszczona tam spełnia jakby dwa warunki sprzed 377 lat. Patronuje z góry Góreckowi a stojąc tutaj spełnia Boga i Stanisława wolę.

DĘBOWA ALEJA

Dęby fascynują wszystkich odwiedzających Górecko. Najstarszy dąb ma ponad 500 lat. Tych pomnikowych (prawem chronionych pomników przyrody) jest sześć. Największy ma 7,5 metra obwodu. Wszystkie mają u podstawy rozległe dziuple. Ta pustka w ich środku sprawia czasem wrażenie dzikich saloników. Chęć zajrzenia do nich ogarnia nie tylko dzieci ale i dorosłych, dlatego dostęp do nich ograniczono płotkami. Pociągająca masywność dębów przydaje alei wymiar jakiejś mistyki natury. Ciągną się na długości ponad 200 metrów od kościoła do kaplicy na wodzie.

Aleją przebiega dużo szlaków turystycznych (w tym sporo rowerowych). Pociągają nie tylko dęby ale również przepięknej urody stacje Drogi Krzyżowej i cały szereg innych kapliczek. Niesamowitym dopełnieniem alei jest również jej zabudowa z jednej i drugiej strony. Drewniana, rzadka zabudowa swoją architekturą podejmuje jakąś grę z możliwościami jakie daje drewno. W przedziwny sposób tkwi w tym pewien szacunek dla tego miejsca. Znajdziemy tam także restauracje oraz autorską galerię.

KAPLICA NA WODZIE

Położona nad rzeczką Szum częściowo usadowiona jest nad nią wsparta na betonowych blokach (wcześniej na drewnianych palach). Jednoprzestrzenna zbudowana z sosnowego drewna z mocno wysuniętym okapem dachu osłaniającym galerię wokół kaplicy. Jej styl architektoniczny jest właściwie nieokreślony. Wnętrze dosyć ascetyczne. Jedyną ozdobą jest ołtarz z dziewiętnastowiecznym obrazem św. Stanisława BM. Ufundowana została w 1668 roku przez Marcina Zamojskiego jako wotum dziękczynne za wielkie zwycięstwo pod Chocimiem. Ta którą obecnie oglądamy zastąpiła pierwszą i została wzniesiona w 1881 roku. Później kilkakrotnie remontowana.

Ciekawostką jest, że za ołtarzem z obrazem znajdziemy skryty tam pień sosny, który św. Stanisław naciął nożykiem oznaczając miejsce gdzie ma stanąć kaplica.

CUDOWNE ŹRÓDEŁKO

Święty Stanisław wskazując miejsce pod drugą kaplicę rzekł: tu będzie kaplica druga. W tej wodzie, kto się obmyje z dobrą wiarą, od wszelkiej choroby będzie wolny.

Powstało gdy Janowi Socha objawił się św. Stanisław a więc w 1648 roku. Obok sosny którą św. Stanisław naznaczył nożem. Już wtedy woda która wytrysnęła dała poczatek uzdrawiającemu świętemu źródełku. które swe właściwości zachowało do dzisiaj. Skutkiem tego do dzisiaj każdego dnia zjawiają się przy źródełku duże rzesze ludzi wierzących w jego moc. Woda ma nieciekawe walory smakowe więc tylko obmywają swe ciała. Liczą na ochronę przed różnymi chorobami oraz ulgę w bólu.

Woda ma posmak zgniłego jaja. Jest kwaśna. Oznacza to, że jest to typowa siarkowa woda. Cechuje ją jednak znakomita kompozycja minerałów dobrze ukierunkowanych na leczenie dolegliwości reumatycznych i grypowych. Przez wiele lat uzdrowionych górecką wodą pielgrzymów było bardzo wielu. Nie robiono tutaj jednak ani spisów, ani statystyk, ani nie dokumentowano świadectw. Dziwnie wybrzmiewającą ciekawostką jest informacja podawana przez proboszcza góreckiej parafii, że woda ma największą moc przed świtem.

JC

WYSOWA I NOWICA - WSPÓLNE (takie samo wprowadzenie)

WŚRÓD ŁEMKOWSKICH STOKÓW

Te dwa cudowne źródełka, odległe od siebie w linii prostej o 14 kilometrów, wzajemnie się dopełniają „łemkowszczyzną”. Jedno wciąż tkwi w zapomnieniu, z którego wydobywa go tylko atrakcyjna „dzikość” otoczenia Nowicy. Drugie wciąż jeszcze promienieje jako święte miejsce Łemków.

   Łemkowie. Zaledwie 1,5 tysiąca osób zadeklarowało w województwie małopolskim narodowość łemkowską podczas spisu powszechnego w 2011 roku. Na początku XX wieku po polskiej stronie Karpat zamieszkiwało około 80 000 Łemków. Współczesne ich rozmieszczenie i liczebność to skutek akcji przesiedleńczych z lat 1946-47. Ówczesne władze nie wprowadzały rozróżnienia między Łemkami i Ukraińcami. Do dziś zresztą w powszechnym pojęciu widzi się ich w łączności z Ukraińcami. Jednak obok Bojków i Hucułów stanowią oni część ludów karpatorusińskich, które oparły się próbom ukrainizacji i wciąż mają poczucie odrębności a nawet aspiracje stania się czwartym narodem wschodniosłowiańskim. Wielu nowych osadników przybyłych w te rejony, których przyciągnęła tutaj przyroda, krajobrazy i spokój opowiada, że bardzo trudno wniknąć w lokalne społeczności i musi nieraz minąć wiele lat żeby zostać uznanym za „swojego”, że właściwie dopiero ich dzieci są za takie odbierane. Ci nowi „swoi” dostrzegają wówczas  wyraźniej trojakie oblicze łemkowszczyzny. Pierwsze to przekonanie o własnej odrębności z poczuciem stawania się narodem. Propagują oni swój język i sprzeciwiają się tak polonizacji jak i ukrainizacji. Druga grupa również kultywuje swoją odrębność ale etnicznie czuje się związana z Ukrainą. I trzecia grupa propagująca i kultywująca elementy własnej kultury ale sprowadzająca ją do domowej komunikacji i lokalnego kolorytu czująca się członkami narodu polskiego.

    Jak dotrzeć. Do Uść Gorlickich w kierunku na Wysową i Nowicę. Zjeżdżamy z drogi krajowej nr 28 w miejscowości Ropa. Do Gorlic jest stąd niecałe 12 kilometrów a z Nowego Sącza  około 28 kilometrów. W Ropie kierujemy się do odległych o 12 kilometrów Uść Gorlickich. Nazwa miejscowości i nazwa  płynącej doliną rzeki Ropa nie brzmi zbyt zachęcająco. Rzeka jest jednak wyjątkowo atrakcyjna nie tylko dla turystów ale również dla wędkarzy, których ściągają  występujące tu licznie pstrągi, lipienie i klenie.  Od Wysowej do Uść  Gorlickich Ropa jest rasowym górskim potokiem. Od Uść Gorlickich przez ponad 5 kilometrów zamknięta zbiornikiem retencyjnym zwanym Zalewem Klimkowskim. Poniżej zaś zapory zamienia się w średniej wielkości górską rzekę otoczoną przepięknymi górami i malowniczymi lasami. Mniej więcej od połowy  drogi z Ropy do Uść będzie nam towarzyszył widok zalewu. Ma on prawie 6,5 kilometra długości  a rozpiętość szerokości waha się od 300 do 800 metrów. Zapora która wznosi się na wysokość 37 metrów przy 210 metrach długości tworzy zalew o powierzchni 306 ha. Linia brzegowa z drugiej strony jeziora jest bardzo urozmaicona, pełna małych zatoczek. Do tego gęsty las i brak dogodnych dojazdów czyni te stronę zalewu istną „dziczą”. Równa tafla wody jest też ładnym podkreśleniem stosunkowo ostro wznoszących się stoków tworzących północno-wschodnią ścianę doliny, którą się poruszamy. Południowo-zachodni brzeg,  przy którym biegnie szosa jest niski z łatwym dostępem do jeziora. Nieco narzekań można usłyszeć na chaos  między szosą a jeziorem, chociaż trzeba przyznać, że wybrzeże to jest stopniowo zagospodarowywane.

Rusińscy górale. Pewnym zaskoczeniem dla turystów są dwujęzyczne tablice drogowe. Pisane cyrylicą nazwy miejscowości w odległości 106 kilometrów w linii prostej od Krakowa z trudem wnikają do świadomości. Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym pozwoliła uznać Łemków za mniejszość etniczną. Tablice z podwójnymi , polskimi i łemkowskimi nazwami wsi stanęły na rogatkach ośmiu wsi w gminie Uście Gorlickie. Mieszkający tu Łemkowie nazywani również bywają rusińskimi góralami. Oglądając autochtonów na starych fotografiach sprzed wieków niewprawne oko nie dostrzeże istotnych różnic z innymi regionami. Fotografie te generalnie pokazywały ludność niezamożną ubierająca się prosto i biednie. Ludowy strój Łemków, podobnie jak wśród Polaków, był wewnętrznie zróżnicowany i zależny od regionu. Obecnie różnice ze strojem podhalańskim są daleko bardziej widoczne. Strój ludowy jest tu głównie kultywowany przez zespoły folklorystyczne, które  chętnie podkreślają odrębności i różnice. Skutkiem tego prezentujące się na scenie czy w plenerze zespoły przypominają raczej gościnne występy Ukraińców.   

WYSOWA (-ZDRÓJ)  

 BAZA POGRANICZNIKÓW I DUCHÓW

   Jak dotrzeć do Wysowej.  Wysowa leży na górnym krańcu Doliny Ropy. Z Uść Gorlickich jedziemy nieco ponad 11 kilometrów. Możemy zatrzymać się na parkingu przy cerkwi w Wysowej Zdroju. Z Gorlicami jest tutaj dużo połączeń autobusowych Przed nami jeszcze niespełna 3-kilometrowy marsz  do sanktuarium na górze Jawor. Kierujemy się zielonymi znakami asfaltową drogą, która za mostkiem zmieni się w szutrowa ale równą trasę. Nieco dalej trzeba skręcić w lewo schodząc z  zielonego na czerwony szlak. Droga początkowo łagodnie po wejściu w las zaczyna się ostrzej wspinać. Po około 40 minutach spaceru dojdziemy do celu wyprawy drewnianej studni. Do samego lasu można podjechać autem i zostawić je tam na leśnym parkingu.

Okolica. Znaleźliśmy się na zboczu wśród potężnych karpackich buków ale wciąż jeszcze daleko do grzbietu,  wysokiej na 723 m n.p.m. góry Jawor, którędy biegnie granica ze Słowacją. Góry Hańczowskie lub też Góry Rusztowe w skład których wchodzi góra Jawor stanowią najwyższą część  Beskidu Niskiego. Góry uformowane są w większości w długie i wąskie wały. Ich stoki mają dość zrównany przebieg ale względnie strome stoki.  Zbocza te oraz duże różnice w wysokości względnej czynią te góry atrakcyjnymi  a jednocześnie niekiedy trudnymi. Podejście na nieodległą Lackową wymaga niekiedy pokonania nachylenia 30 stopni.

Wysowa.  Miejscowość będąca jednym z najmniejszych kurortów w Polsce jest największa bazą turystyczną  Beskidu Zachodniego chociaż liczba stałych mieszkańców nie przekracza 700 osób.  Jest to niewielkie i bardzo spokojne uzdrowisko. Pierwszy powstały w 1812 roku dom zdrojowy posiadał zaledwie dziewięć pokoi. Z końcem XIX wieku przybywało tu już rocznie dwa tysiące osób. Położone w zacisznej górskiej kotlinie pomiędzy stromymi grzbietami Ostrego Wierchu i Koziego Żebra posiada łagodny mikroklimat. Sprzyja on leczeniu wyczerpania nerwowego oraz osłabienia a także chorób przemiany materii. W centrum Wysowej usytuowany na prawym brzegu Ropy rozciąga się Park Zdrojowy. Można  w nim skorzystać z bezpłatnych ujęć miejscowych wód mineralnych. Właściwości lecznicze tych wód znane są od czterystu lat ale kuracjusze zjawiają się tu od dwustu lat. Wysowa Zdrój chociaż gwarna w sezonie to w porównaniu z pobliską Krynicą jest  oazą „świętego spokoju”. W Wysowej eksploatuje się łącznie jedenaście źródeł. Należą one do szczaw alkalicznych nasyconych wolnym dwutlenkiem węgla (szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe). W wodach tych  daje się zauważyć duża ilość pierwiastków śladowych.

  Nieodległa historia. Dzieje sanktuarium nie są zbyt rozległe w czasie. Początki sięgają okresu II Rzeczypospolitej a całkiem niedawno wśród najstarszych mieszkańców Wysowej można było znaleźć ludzi pamietających jego początki. Pomimo tak krótkiego czasu jego genezę opiera się na dwóch wersjach przekazów. Oba są dosyć zbieżne i opowiadają o pojawianiu się na polanie na stoku góry Jawor Matki Bożej. Jedna z nich z uwagi na podjęcie jej przez grekokatolickiego proboszcza Hańczowej i Wysowej ks. Włodzimierza Kaniuka została tym samym jakby usankcjonowana i ją najczęściej spotykamy w opisach.

   Pierwsze objawienia. W 1925 roku cztery Łemkinie  z Wysowej: Klafira, Teodora i Marta Demiuńczykówny oraz Maria Hałyk, wybrały się do położonego na Słowacji  rzymskokatolickiego sanktuarium maryjnego w Gubułtowie.  Do niedawna nie było tam granicy i przechodzenie do ówczesnych Węgier na słowacką stronę było częstym zjawiskiem.  Teraz jednak obawiały się straży granicznej a nieco później przejście przez nie granicy wiązano również z przemytem. Do domu wracały nocą 21 września, który to dzień wg starego stylu był świętem Narodzenia NMP. Już na polskiej stronie ujrzały nagle jasność . Przestraszone, że światło pochodziło z latarek straż granicznej, biegiem wróciły do domów. Następnego dnia wróciły jednak na to miejsce z powrotem  na miejsce widzenia i ponownie ujrzały jasność. Wieść o tym sprawiła, że na miejsce objawienia przychodziło coraz więcej ludzi.  Z czasem sprawą zajęło się miejscowe duchowieństwo, które po konsultacji z grekokatolicką kurią diecezjalną w Przemyślu uznało  zjawienia za przywidzenia i zabroniło ludziom chodzić na górę Jawor. Do pomocy władzom kościelnym włączyła się straż graniczna, która utrudniała tam dostęp i rozpędzała przybywających tam ludzi. Ci byli jednak nieustępliwi  i nadal nawiedzali polanę na stoku.

   Matka Boża upodobała  sobie tę górę. Punktem zwrotnym  były dwa zdarzenia. Synkowi komendanta straży granicznej objawiła się Matka Boża kiedy na łąkach polany zbierał kwiatki. Opowiadał, że jakaś „Pani” wyciągnęła rękę po kwiatki i uśmiechała się do niego. Ludzie którym o tym opowiedział uznali, że Matka Boża upodobała sobie szczególnie tę górę. Niedługo potem kobiecie, która w pobliżu żęła jęczmień, również objawiła się jakaś „Pani”. Powiedziała kobiecie żeby się nie bała, oraz że pragnie aby w tym miejscu wybudowano dla niej kaplicę. „Pani” ukazywała się kobiecie trzykrotnie dzień po dniu. Zmieniło się wkrótce nastawienie duchowieństwa. Z polecenia grekokatolickiego biskupa Jozafata Kocyłowskiego przybyła do Wysowej komisja. Zebrała ona zaprzysiężone relacje od świadków. Wkrótce decyzją przemyskiej kurii  postanowiono wybudować niedużą cerkiew p.w. Opieki NMP.

   Powstaje cerkiew i pojawia się źródełko. Decyzja wywołała wielki entuzjazm. Bezdroża prowadząca na górę sprawiły, że wozy z drewnem do budowy świątyni trzeba było zaprzęgać w sześć koni i wołów. Budowa został ukończona jesienią 1929 roku. 14 października w święto Opieki NMP w obecności wielkiego tłumu wiernych została poświęcona. Nowe sanktuarium zaczęło ściągać rzesze pielgrzymów. Przybywali modlić się do Matki Bożej o łaski dla siebie i dla swoich rodzin. Za szczególny dar Matki Bożej poczytano  pojawienie się obok cerkwi  źródełka. Jego orzeźwiająca woda  w połączeniu z wnoszonymi modlitwami szybko została uznana za ożywiającą i uzdrawiającą.

 Wysowskie opowieści o „dziwnych” zdarzeniach na Jaworzyńskiej polanie.  Okupacja hitlerowska praktycznie wyłączyła świątynię z użytkowania. Wiosną 1945 roku część mieszkańców „repatriowano” na sowiecką Ukrainę. Jednak ostateczny koniec funkcjonowania sanktuarium nastąpił w 1947 roku, kiedy to w ramach akcji „Wisła” większa część pozostałej łemkowskiej ludności została przesiedlona na ziemie północne i zachodnie. Cerkiew zamieniona została w strażnicę Wojsk Ochrony Pogranicza. Wnętrze zostało zbezczeszczone, palono tam też ogniska a na ścianach wypisywano niecenzuralne słowa. Wśród mieszkańców Wysowej rozchodziły się robiące na nich duże wrażenie a przynoszone przez żołnierzy pogłoski o początkowo o bliżej nieokreślonych dziwnych rzeczach dziejących się na polanie. Skonkretyzowały się on kiedy któregoś dnia Michał Harnyk z Wysowej z daleka zobaczył ogarniętą płomieniami cerkiew. Przybyli na miejsce pogranicznicy też ujrzeli płomienie ale bez dymu. Kiedy podeszli bliżej płomienie znikły a obiekt cerkwi okazał się nienaruszony. Zdarzenie to powtarzało się trzykrotnie. Bywało też, że pracujący żołnierze przy ścinaniu buków lub też bronujący granicę słyszeli  dochodzące z cerkwi śpiewy i zapalone świece. Kiedy tam zachodzili śpiewy milkły a świece gasły. Wszystko to wprowadzało pograniczników w paniczny nieraz strach a wśród mieszkańców z kolei budziło pewną nadzieję.

    Sanktuarium przejmują prawosławni. W październiku 1956 roku cerkiew przywrócono do celów kultowych. Przeszła jednak w użytkowanie wyznania prawosławnego. Jej odbudowę wspomagali wyznawcy zamieszkujący w Ameryce. Główne uroczystości  w sanktuarium odbywają  się:  w piątą niedzielę po prawosławnej Wielkanocy. Wtedy też w trakcie nabożeństwa święci się wodę ze źródełka (wierni zabierają ją potem do domów);  12 lipca w święto Apostołów Piotra i Pawła.  W tym dniu z Wysowej wyrusza procesja której uczestnicy niosą krzyże aby je wkopać obok świątyni; 14 października w święto Opieki Matki Bożej. W tej uroczystości biorą udział również miejscowi grekokatolicy.

JC

Wysowa W

NOWICA I WYSOWA - WSPÓLNE (takie samo wprowadzenie)

WŚRÓD ŁEMKOWSKICH STOKÓW

Te dwa cudowne źródełka, odległe od siebie w linii prostej o 14 kilometrów, wzajemnie się dopełniają „łemkowszczyzną”. Jedno wciąż tkwi w zapomnieniu, z którego wydobywa go tylko atrakcyjna „dzikość” otoczenia Nowicy. Drugie wciąż jeszcze promienieje jako święte miejsce Łemków.

  Łemkowie. Zaledwie 1,5 tysiąca osób zadeklarowało w województwie małopolskim narodowość łemkowską podczas spisu powszechnego w 2011 roku. Na początku XX wieku po polskiej stronie Karpat zamieszkiwało około 80 000 Łemków. Współczesne ich rozmieszczenie i liczebność to skutek akcji przesiedleńczych z lat 1946-47. Ówczesne władze nie wprowadzały rozróżnienia między Łemkami i Ukraińcami. Do dziś zresztą w powszechnym pojęciu widzi się ich w łączności z Ukraińcami. Jednak obok Bojków i Hucułów stanowią oni część ludów karpatorusińskich, które oparły się próbom ukrainizacji i wciąż mają poczucie odrębności a nawet aspiracje stania się czwartym narodem wschodniosłowiańskim. Wielu nowych osadników przybyłych w te rejony, których przyciągnęła tutaj przyroda, krajobrazy i spokój opowiada, że bardzo trudno wniknąć w lokalne społeczności i musi nieraz minąć wiele lat żeby zostać uznanym za „swojego”, że właściwie dopiero ich dzieci są za takie odbierane. Ci nowi „swoi” dostrzegają wówczas  wyraźniej trojakie oblicze łemkowszczyzny. Pierwsze to przekonanie o własnej odrębności z poczuciem stawania się narodem. Propagują oni swój język i sprzeciwiają się tak polonizacji jak i ukrainizacji. Druga grupa również kultywuje swoją odrębność ale etnicznie czuje się związana z Ukrainą. I trzecia grupa propagująca i kultywująca elementy własnej kultury ale sprowadzająca ją do domowej komunikacji i lokalnego kolorytu czująca się członkami narodu polskiego.

    Jak dotrzeć. Do Uść Gorlickich w kierunku na Wysową i Nowicę. Zjeżdżamy z drogi krajowej nr 28 w miejscowości Ropa. Do Gorlic jest stąd niecałe 12 kilometrów a z Nowego Sącza  około 28 kilometrów. W Ropie kierujemy się do odległych o 12 kilometrów Uść Gorlickich. Nazwa miejscowości i nazwa  płynącej doliną rzeki Ropa nie brzmi zbyt zachęcająco. Rzeka jest jednak wyjątkowo atrakcyjna nie tylko dla turystów ale również dla wędkarzy, których ściągają  występujące tu licznie pstrągi, lipienie i klenie.  Od Wysowej do Uść  Gorlickich Ropa jest rasowym górskim potokiem. Od Uść Gorlickich przez ponad 5 kilometrów zamknięta zbiornikiem retencyjnym zwanym Zalewem Klimkowskim. Poniżej zaś zapory zamienia się w średniej wielkości górską rzekę otoczoną przepięknymi górami i malowniczymi lasami. Mniej więcej od połowy  drogi z Ropy do Uść będzie nam towarzyszył widok zalewu. Ma on prawie 6,5 kilometra długości  a rozpiętość szerokości waha się od 300 do 800 metrów. Zapora która wznosi się na wysokość 37 metrów przy 210 metrach długości tworzy zalew o powierzchni 306 ha. Linia brzegowa z drugiej strony jeziora jest bardzo urozmaicona, pełna małych zatoczek. Do tego gęsty las i brak dogodnych dojazdów czyni te stronę zalewu istną „dziczą”. Równa tafla wody jest też ładnym podkreśleniem stosunkowo ostro wznoszących się stoków tworzących północno-wschodnią ścianę doliny, którą się poruszamy. Południowo-zachodni brzeg,  przy którym biegnie szosa jest niski z łatwym dostępem do jeziora. Nieco narzekań można usłyszeć na chaos  między szosą a jeziorem, chociaż trzeba przyznać, że wybrzeże to jest stopniowo zagospodarowywane.

Rusińscy górale. Pewnym zaskoczeniem dla turystów są dwujęzyczne tablice drogowe. Pisane cyrylicą nazwy miejscowości w odległości 106 kilometrów w linii prostej od Krakowa z trudem wnikają do świadomości. Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym pozwoliła uznać Łemków za mniejszość etniczną. Tablice z podwójnymi , polskimi i łemkowskimi nazwami wsi stanęły na rogatkach ośmiu wsi w gminie Uście Gorlickie. Mieszkający tu Łemkowie nazywani również bywają rusińskimi góralami. Oglądając autochtonów na starych fotografiach sprzed wieków niewprawne oko nie dostrzeże istotnych różnic z innymi regionami. Fotografie te generalnie pokazywały ludność niezamożną ubierająca się prosto i biednie. Ludowy strój Łemków, podobnie jak wśród Polaków, był wewnętrznie zróżnicowany i zależny od regionu. Obecnie różnice ze strojem podhalańskim są daleko bardziej widoczne. Strój ludowy jest tu głównie kultywowany przez zespoły folklorystyczne, które  chętnie podkreślają odrębności i różnice. Skutkiem tego prezentujące się na scenie czy w plenerze zespoły przypominają raczej gościnne występy Ukraińców.

NOWICA

OPOWIEŚĆ O ZANIKANIU      

  Jak dotrzeć do Nowicy. Zaledwie kilka lat temu można było przeczytać:  „Aby się dostać do Nowicy musisz mieć własny samochód, lub... szlakiem - nogami. Nie jeżdżą tu autobusy. Nie ma też sklepu, jest objazdowy. Nie ma poczty, nie ma zasięgu telefonii komórkowej.” Obecnie do Nowicy, jako jednej z ostatnich wsi w Beskidzie Niskim, doprowadzono asfalt i uruchomiono kursy autobusowe. Samochodem z Uść Gorlickich przez Kwiatoń, Smerekowiec  jedziemy nieco ponad 13 kilometrów. Robimy spory łuk albowiem w linii prostej dzielą nas zaledwie niecałe 5 kilometrów.(Można również dojechać samochodem z Gorlic korzystając z drogi krajowej 977. Trasa całego dojazdu to 22 kilometry. Przy stacji narciarskiej Ski Park Magura opuszczamy drogę krajową i ostatnie 4 kilometry jedziemy drogą powiatową.) W Uściach Gorlickich dobrze jest się zaopatrzyć w miejscowe przewodniki. Do Nowicy dotrzeć bowiem można średniej trudności szlakiem żółtym. Odcinek którym będziemy się poruszać uchodzi za szczególnie atrakcyjny. Nieopodal Nowicy przechodzą również szlaki zielony i biało-czarny. W Uściach bierze początek również całodzienny, przebiegający przez Nowicę, niebieski szlak rowerowy. Piękne górskie widoki i możliwość odwiedzenia mało uczęszczanych miejsc to duże walory tego szlaku. Przez 15kilometrów przebiega drogami asfaltowymi, 12 kilometrów drogami gruntowymi i 8 kilometrów leśnymi ścieżkami.

   Dla samochodów osobowych najbardziej zalecany jest jednak dojazd z Uść  Gorlickich. Wyjeżdżamy w kierunku na Kwiatoń. Tuż przed końcem miasta skręcamy w lewo na Kunkową.  Dosłownie kawałek dalej dostrzeżemy na prawo kierunkowskaz Nowica.

 Procesja do źródełka. Wieś rozciąga się wzdłuż potoku na  południowym skłonie Magury Małastowskiej. Kierując się ku górnej części wsi natkniemy się na grekokatolicką kaplicę p.w. Zaśnięcia NMP. Niedawno wyremontowana zbudowana została w 1889 roku. Wnętrze ozdobione jest polichromia ornamentalną a w ołtarzu głównym znajduje się obraz Koronacji Matki Bożej. 28 sierpnia każdego roku gromadzą się pod kaplicą grekokatolicy z bliższych i dalszych okolic. Po odpuście świeci się zioła i plony. Potem kolorowa procesja ze sztandarami udaje się pod „Cudowne źródełko”. Obchodzi ona kilka domów i poletek do źródełka znajdującego się ono nieco dalej powyżej zabudowań SAREPTY (stowarzyszenia młodzieży grekokatolickiej). Na zakończenie celebrujący mszę kapłan święci wodę. Po uroczystości  wierni nabierają wody do przygotowanych wcześniej naczyń. Samo źródełko raczej nie zachwyca. Najpierw dostrzegamy ustawiony obok krzyż a chwile potem wystający z brukowiny betonowy krąg przykryty drewnianą pokrywą. Smaczna woda ze źródełka  powszechnie jest w okolicy uważana za mającą uzdrowieńcze właściwości. Korzystanie z tych właściwości jest jednak postrzegane jako sięganie po wstawiennicze łaski Najświętszej Maryi Panny. Nie zachowały się jednak konkretne przekazy o tych łaskach. Wydaje się jakby zniknęły wraz z wypędzonymi mieszkańcami. Jest ich obecnie łącznie z napływowymi niecała setka. Krótko po wojnie w samej Nowicy zamieszkiwało prawie pięciuset pięćdziesięciu grekokatolików.

     Toczą się tutaj dwie opowieści - pierwsza o zanikaniu. W procesji do źródełka uczestniczy niewiele osób, od stu do stu pięćdziesięciu. Jest to jednak aż około 10% miejscowej populacji przyznającej się do narodowości łemkowskiej. Jest więc ta procesja jakby fragmentem opowieści o świecie, którego już nie ma i tylko nieliczne ślady świadczą o jego istnieniu. Najpierw wysiedlenia a potem odcięcie od świata łącznie z brakiem drogi dojazdowej i innych cywilizacyjnych udogodnień wydrenowały Nowicę z młodych ludzi. Świat Łemków uroczo ale pasywnie przemawia dziś drewnianą architekturą i w nieco żywszy sposób, również drewnem, z którego starsi mieszkańcy wsi wyrabiają drewniane łyżki.

    Druga opowieść jest o wzrastaniu. Odchodzący świat pozostawił pustkę przenikniętą pewną nostalgią. Nagle okazało się, że „nic” które tu pozostało stało się modne.  Nieliczne ślady przeszłości tkwiące w architekturze głównie cerkwi, w śpiewie liturgii czy też języku zaczęły obrastać współczesną tęsknotą. Ratowanie dawnych wartości uzupełnił zachwyt nad cudem i pięknem stworzenia. Pojawili się nowi mieszkańcy porzucający miasta, w których głównie zaspokajali swoje codzienne potrzeby. To im nie wystarczało. Chcieli znaleźć jeszcze obok piękna sens. W Tym pięknym otoczeniu, w nieśpiesznym tempie i dystansie do rzeczywistości „smakowali życie”. Zaczęli się nieco wtapiać w miejscowych a media rozpowszechniały o nich wiadomości. Powstała moda na przybywanie tutaj. Licznie zaglądający do Nowicy rowerowi turyści zajeżdżają tutaj wiedzeni nie tylko pięknymi widokami ale również tym medialnie nagłośnionym „klimatem”. Jednak dojeżdżając do Nowicy można się trochę zawieść. Spotkamy mnóstwo nowych obejść. „Wypielęgnowane” służą one głównie letnim i weekendowym pobytom.

JEDNA Z WIELU

    Wokół mnóstwo kapliczek których czasem nie dostrzegamy koncentrując swoją uwagę na walorach krajobrazowych okolicy.                 

   Jak dotrzeć. Z centrum Nowego Sącza do Skrzętli Rojówki mamy niecałe 21 kilometrów do pokonania. Jedziemy na północ droga krajową nr 75. W Tęgoborzu skręcamy w lewo do miejscowości Świdnik. Kierujemy się do wsi Łyczanka. Tam po lewej stronie drogi łączącej wsie  Świdnik i Wronowice dostrzeżemy kaplicę Ducha Świętego. W 1964 roku w czasie budowy drogi kaplicę przeniesiono około 10 metrów natomiast źródełko zostało zabezpieczone i pozostawiono w starym miejscu.

Okolica. W kaplicy Ducha Świętego Łyczance w okresie letnim uczestniczą w Mszach Świętych mieszkańcy Skrzętli-Rojówki, którzy swoją parafię mają w Tęgoborzu. Do Łyczanki jedziemy przez Świdnik prosto natomiast skręcając w lewo dojedziemy do Rojówki. Rojówka i Skrzętla tworzą razem wieś sołectwo. W końcówce trasy wspinamy się na stoki Babiej Góry. Droga kończy się ślepo pod jej szczytem.  Wieś ma charakter rekreacyjno-turystyczny głównie ze względu na swoje malownicze usytuowanie w paśmie gór Beskidu Wyspowego.  Prowadzą przez nią dwa szlaki turystyczne. Z wysoko położonych pól roztaczają się rozległe widoki na Jezioro Rożnowskie, Pogórze Wiśnickie i Beskid Sądecki. Odkryta przestrzeń między Babią Górą a Jaworzem często odwiedzana jest przez paralotniarzy, którzy tam mają swoje oficjalne startowisko.

   Źródełko i kaplica Ducha Świętego. Powstanie kaplicy ujęte jest w silnej tradycji ustnej. Przekazywana historia opowiada o dziedzicu z Wronowic i jego niewidomej od urodzenia córce. Pobożna dziewczyna często modliła się do Ducha Świętego. Jemu też zawierzyła swoje kalectwo.  Dorosła już bo w wieku dwudziestu lat przeżyła niezwykłe doświadczenie. Otoczony białą aureolą gołąb ukazał jej się we śnie. Siedział na czarnej brzozie nad źródełkiem usytuowanym przy ścieżce w leśnej dolinie.    Powiedziała rodzicom, że gołąb oznajmił jej, że kiedy obmyje się wodą z tego źródełka odzyska wzrok.  Dziedzic nie zwlekał. Zabrał dziewczynę i służbę i udali się na poszukiwanie źródła. Znaleziono je z bijącą czystą wodą w otoczeniu widzianym we śnie. Córka natychmiast przemyła oczy ale wzroku nie odzyskała. Nie zraziła się jednak. Wierząc w spełnienie obietnicy poleciła nabrać wody do dzbana i zanieść do dworu. W domu kilkakrotnie przemywała jeszcze oczy przyniesioną wodą aż w końcu udała się spać. Obietnica spełniła się po przebudzeniu. Po otwarciu oczu ujrzała wszystko, całkiem nowy i nieznany dla niej do tej pory świat.

   Wdzięczny dziedzic, właściciel dworu, uradowany odzyskaniem wzroku przez córkę wybudował na źródełku małą kapliczkę. Umieścił w niej też obraz przedstawiający Ducha Świętego. Zdarzenie to odbiło się szerokim echem w okolicy. Ludzie przybywali i czerpali wodę ze źródełka. Wielu również doznawało ulgi w chorobach szczególnie w dolegliwościach oczu. Bardzo też rozszerzał się kult Ducha Świętego.

JC

CUDOWNE  ŹRÓDEŁKA   ŚW. JANA Z DUKLI OBEJMUJĄ CZTERY LOKALIZACJE: PUSTELNIA NA PUSZCZY na górze Zaśpit,      ZŁOTA STUDZIENKA  na górze Cergowa (– razem z materiałem: „Wprowadzenie do cudownych źródełek św. Jana z Dukli”,)        ŚWIĘTA WODA  na górze Piotruś (Petrus),     oraz  KOMBORNIA

   Sielski widok na Piotrusia z drogi krajowej nr 5 nie przeszkadza temu, że okolice tej góry są uważane za jedne z najdzikszych w całych Beskidach Wschodnich. Jednak nie dzikość tej góry kazała zrezygnować św. Janowi z pobytu tutaj lecz okresowo wysychające źródło pozbawiało go wody.

   Jak dotrzeć. Przez wzgórze Piotruś obok źródełka „Święta Woda” przechodzi turystyczny pomarańczowy szlak. Można na niego wejść w Dukli. Prowadzi  on do „Złotej Studni” na Cergowej.  Schodzi potem do wsi Zawadka Rymanowska i znowuż wspina się, tym razem na górę Piotruś do „Świętej Wody”.  Druga krótsza możliwość dotarcia to początkowo dojazd autem drogą nr 5 do wsi Stasianie. Z 5-ki zjeżdżamy na drogę wojewódzką nr xx w kierunku na Jaśliska. Niedaleko obok mostu na Jasiołce znajduje się wejście na szlak. Generalnie wejście na górę Piotruś możliwe jest z każdej strony ale wejście od strony południowo-zachodniej jest trudniejsze a zwłaszcza dla ludzi starszych może być uciążliwe.

   Góra   Petrus / Piotruś.  Wznosi się na wysokość 728 m. npm i jest najwyższym szczytem  wschodniej części Beskidu Dukielskiego. Porośnięta jest bukowym lasem i usiana piaskowcowymi  skałkami.  Są bardzo malownicze chociaż ich wysokość nie przekracza kilku metrów. Pojedyncze bloki skalne a także ich większe skupiska mają charakterystyczne żółtawe wybarwienie. Nazwa góry wywodzi się od łacińskiego słowa  petrus co po polsku oznacza po prostu skałę. Z uwagi na to, że szczyt góry jest płaski powstała druga nazwa Petrusowa Płazyna. Wśród wielu źródeł na tym szczycie trzy największe noszą nazwy: Święta woda, Żelazna woda i Murowana studnia.

   Święty Jan z Dukli na Piotrusiu. Tradycja mówi, że św. Jan przybył na tę górę uciekając niejako przed zgiełkiem jaki czynili pastuchy wypasający bydło na zboczach Cergowej. Wybrał tu sobie najwyższe źródło rad ze spokoju potrzebnego mu do prowadzenia pustelniczego trybu życia. W rozmowach z mieszkańcami  przyległych do góry wiosek słychać jakby żal, że nie pozostawał tu dłużej. Trzeba jednak przyznać, że ze wszystkich trzech gór (Zaśpit, Cergowa i Piotruś) ta jest najbardziej odległa od klasztoru w Dukli. Dostęp do pustelni tutaj był trudny i uciążliwy. Trzeba też wiedzieć, że w czasie długotrwałej suszy źródło na Piotrusiu potrafi wyschnąć.

   „Święta woda” do niedawna była miejscem prywatnego kultu. Od niepamiętnych już czasów sięgano tu po wodę aby leczyć nią wiele różnych dolegliwości. Uważano ją za świętą a jej moc leczniczą wywodzono od wstawiennictwa św. Jana z Dukli. Ludzie przybywali aby się jej napić. Często obmywali się nią i prawie zawsze zabierali do domu. Prywatne pielgrzymki i prywatne modlitwy były głównie domeną Polaków i miejscowych Łemków. Powstało tutaj miejsce swoistego prywatnego kultu. Przybywający przynosili różne wota. Drzewa wokół źródła pozawieszane były koralami, obrazkami i różańcami. Starsi mieszkańcy opowiadają, że jeszcze w 1974 roku można się było natknąć na przedmioty kultu wrośnięte w korę pobliskich drzew. Sytuacja po drugiej wojnie światowej sprawiła, że zanikły prywatne pielgrzymki. Niewielu ludzi pamietało o źródle i o związanych z nim tradycjami. W czasie tej „niepamięci”zawitał tu jednak w czasie swoich turystycznych wedrówkach po Beskidzie Niskim Karol Wojtyłła.

    „Święta woda” od 1995 roku stała się miejscem kultu publicznego. Przygotowania do kanonizacji św. Jana przyczyniły się do tego, że i tutaj w latacj 1993-1995 przeprowadzono wiele prac . Źródło zostało oczyszczone i ocembrowane kamieniem. Obok  nowej przyjemnej studzienki  ustawiono metalowy krzyż zdjęty z kościoła w Jasliskach. Obok na drzewie umieszczono kapliczkę z obrazem św. Jana z Dukli. Kult publiczny św. Jana przy „Świetej wodzie” rozpoczął się w 1995 roku. Odtąd w każdą ostanią niedzielę lipca wyrusza z Jaślisk pielgrzymka „Rajd młodych do Świętej wody”. W czasie drogi odprawiana jest Droga Krzyżowa przeplatana różańcem. Po dojściu do źródła odprawiana jest Msza Święta.

   Okolica. Wejście na pomarańczowy szlak usytuowane jest w jednym z najciekawszych miejsc rezerwatu „Przełomy Jasiołki”. Rzeka tworzy tutaj wyjątkowo malowniczy krajobraz. Wciska się między dwa wzniesienia Ostra (687 m.npm) i Piotrusiem (727 m. npm). Tworzy tu głęboką dolinę. W zachodniej części rezerwatu dno doliny zwęża się do około 20 metrów. Zbocza są tam strome, miejscami skaliste. Prawe zbocze sięgające 30 metrów wysokości  jest częściowo skaliste z obrywami i podcięciami. Rezerwat przecina uczęszczana szosa biegnąca dnem doliny Jasiołki. Nie sprzyja to żyjącej tam płochliwej zwierzynie ale dla podróżujących jest niezapomnianym przeżyciem. Atrakcyjne przełomy Jasiołki  w dużej mierze przyczyniły się do uznania Beskidu Niskiego za najdziksze pasmo górskie w Polsce.

JC

JEDNA Z TRZECH ŚWIĘTYCH GÓR POMORZA (obok Świętej Góry Rowokół koło Smołdzina i Świętej Góry Chełmskiej w Koszalinie)

Wizyta na Świętej Górze Polanowskiej jest jak znalezienie koszyka pełnego soczystych jabłek w fukcji jajek-niespodzianek. Znajdziemy tu: przepiękną naturę, ciszę, niesamowitą historię, cudowne źródełko, kościół z franciszkańską samotnią, kaszubskie koloryty, franciszkański zachwyt i ormiańskie akcenty.

W 1953 roku urzędowym zarządzeniem zmieniono poprzednią niemiecką nazwę HEILIGER BERG na nazwę ŚWIĘTA GÓRKA. Natomiast w styczniu 2020 roku ostatecznie ustalono nazwę na ŚWIĘTA GÓRA POLANOWSKA.

   Jak dotrzeć. Z Gdańska jest tu 167 kilometrów, z Koszalina 35, z Poznania 240 a z Bydgoszczy 180 kilometrów. Z Polanowa aby dotrzeć do pustelni trzeba pokonać około trzech kilometrów. Z  centrum  kierujemy się na Bobolice. Przy stacji benzynowej na niewielkim trawiastym trawniczku dostrzeżemy drewnianą figurę świętego Ottona z Bambergu. Zaraz za stacją opuszczamy ulicę Bobolicką i wjeżdżamy na prawo w ulicę Zacisze w kierunku na Cetuń. Lekko wznosi się i tak już pozostanie do samego końca. Mniej więcej w połowie drogi ulica ta wjedzie w las. Po chwili tuż przed mostkiem ujrzymy z lewej strony niewielki parking oraz wiaty ze stołami i ławami. Kawałeczek dalej wejście na drogę prowadzącą do pustelni. Zakaz wjazdu nie dotyczy mieszkańców pustelni, leśników ale także osób niepełnosprawnych. Leśna  utwardzona droga wciąż lekko się wspina, dojście do celu nie stanowi jednak problemu i ma charakter spacerowy. Drogę urozmaicają i wzbogacają stacje różańcowe oraz figura świętego Franciszka. Przed końcem drogi z lewej strony ujrzymy tablicę informującą o zejściu do cudownego źródełka. Na końcu dojścia niewielki parking oraz toaleta. Nad wejściem napis „Miłosierdzia drzwi otwórz nam Błogosławiona Bogurodzico”. Zanim dotrzemy do pustelni miniemy jeszcze polanę z przylegającą do niej, ale skrytą wśród drzew,  rozległą wiatą dla turystów oraz pielgrzymów, okazałą drewnianą dwu i półmetrowej wysokości rzeźbę pielgrzyma oraz cały szereg krzyży i głazów z napisami upamiętniającymi różne wydarzenia.

Jak można posmakować coś czego nie ma? Ale było! I zostało tam w powietrzu. Trzeba je głęboko zaciagnąć i dać sie ponieść. Dla jednych będzie to trochę jak wgłębianie się w baśnie Tysiąca i jednej nocy czy też w staroangielskie legendy o smokach. Ale to nie legendy. Wiemy z zapisów, że na Świętej Górze Polanowskiej stanął kościół. Z czasem rozrósł się i stał się kościołem sanktuaryjnym. Licznie i chętnie odwiedzanym. Tak licznie i chętnie, że stał się niezmiernie bogatym. W jego wyposażeniu znajdowało się 12 figur apostołów wykonanych ze złota i jak wieść niesie główne drzwi wejściowe kościoła również wykonane były ze złota. Dziś nie został z tego kościoła kamień na kamieniu. Jedyną oznaką jego tu bytności jest drewniana tablica z wypalonym symbolicznym rysunkiem kościoła na górze.

Historia tego miejsca rozpoczyna się wraz z misyjną działalnością świętego Ottona z Bambergu (1060-1139). Doskonale znał język polski. Dużo czasu spędził w Gnieźnie i w Płocku. W 1102 roku wbrew własnej woli wyświęcony na biskupa osiadł w Bambergu (północna Bawaria). Stamtąd odbył dwie długie podróże misyjne na tereny Pomorza Zachodniego. Skuteczne i bardzo owocne w nawrócenia. Za sprawą św. Ottona w XII wieku wystawiono tu na górze koło Polanowa drewnianą kaplicę. Na podstawie dokumentu z 1435 roku można powiedzieć, że tradycje pielgrzymowania tutaj w XIV wieku nie były zbyt powszechne. Rozwinęły się mocno w XV wieku. W XVI wieku pielgrzymki zaczęła zatrzymywać przytargana przez Prusaków reformacja. Trwały jeszcze do końca tego wieku ale presja protestanckiego Prusactwa sprawiła, że z początkiem XVII wieku przystąpiono do rozbiórki kościoła, która trwała kilkadziesiąt lat. Fakty te brzmią nieco sucho i żeby lepiej wczuć się w to jak się zachowywały te germańskie hordy warto wspomnieć to co się stało w odległym stąd o 400 kilometrów Wrocławiu po opanowaniu go przez Niemców. Ich wściekłość na katolicyzm skoncentrowała się głównie na materialnym dziedzictwie Piotra Włostowica jednego z włodarzy Wrocławia. Wybudował on we Wrocławiu kilka kościołów, swój zamek i mnóstwo innych obiektów. Łącznie bylo ich ponad siedemdziesiąt. Prusacy zburzyli wszystko. Zachował się tylko portal jednego z kościołów. Dzisiaj, przeniesiony, możemy go oglądać wprwiony w kościół św. Marii Magdaleny. To jednak Niemcom nie wystarczyło. Otworzyli grób Włostowica, wyciągnęli jego szczątki a czaszki używali do gry przypominającej dzisiejszą piłkę nożną. We Wrocławiu z owych 70 obiektów zostały tylko drzwi otoczone portalem. W Polanowie nie został kamień na kamieniu. Nie to jednak przeraża ale niewyobrażalne wręcz, trwające setki lat, barbarzyństwo protestanckiego Prusactwa.

ZACHODNI SKRAJ KASZUB. Święta Góra Polanowska to zachodnie Kaszuby stąd też twórcy wystroju tego miejsca zadbali aby nie zabrakło tam wyraźnych odniesień do wiary i kultury Kaszubów. Stacje Drogo Krzyżowej ozdobione są stylizowaną kaszubską ornamentyką. Na polanie przed kościołem znajdziemy głaz z wyrytą modlitwą (fragment psalmu 121-go) w języku kaszubskim. Natomiast obiekty kościoła i franciszkańskiej samotni architektonicznie również wyraźnie nawiązują do rozwiązań budownictwa kaszubskiego. Bywają tutaj także Msze Święte z kaszubską liturgią słowa.

CISZA I ZADUMA. Niech o tym opowiedzą napisy, które tu spotkamy.

CUDOWNE ŹRÓDEŁKO

Opowieść z tablicy przy cudownym źródełku o jego powstaniu: Dawno temu kiedy wrota kaplicy na Świętej Górze stały otworem w niewielkim miasteczku Polanowie, położonym u stóp owej góry, mieszkało młode małżeństwo z dziećmi. Choć byli biedni uchodzili za szczęśliwą rodzinę, gdyż miłość i pokój gościły w ich domu. Niestety nadeszły dla nich smutne dni - kobieta zachorowała. Jej stan wciąż się pogarszał, tracił siły, wprost niknęła w oczach. Nikt nie wiedział co jej jest i nikt nie umiał jej pomóc. Pewnej bezsennej nocy myślała, że nadchodzi kres jej dni. Żal jej było odchodzić z tego pięknego świata, jej serce rozdzierał niepokój o los ukochanego męża i dzieci. Zapłakała gorzko nad swą nieszczęsną dolą. Gdy znużona zapadła wreszcie w sen, jej oczom ukazał się widok przecudny. Ujrzała świetlistą postać Maryi Bramy Niebios. Najświętsza Panienka spoglądała na chorą kobietę z dobrocią i miłością a blask chway rozświetlił ciemność nocy. Głosem spokojnym i ciepłym rzekła: Napij się wody z czystego źródła, w które wpada pierwszy promień poranka, w które nigdy nie wpadło światlo księżyca, w którym nie był jeszcze żaden liść, z którego nie piło nigdy żadne zwierzę, nad które nie frunął jeszcze żaden ptak - wtedy wyzdrowiejesz.

Wypowiedziawszy te słowa Maryja znikła. Nie mogąc doczekać się ranka, kobieta zbudziła męża i pełna nadziei i wiary opowiedziała o tym niezwykłym spotkaniu. Nie umiała mu jednak wskazać, gdzie owo źródło ma się znajdować. Mąż, mimo wszystko, chwycił zaraz dzban na wodę i wyruszył w drogę. Dużo było źródeł w okolicy, ale żadne nie pasowało do opisu ajasnej Pani. Pytał ludzi, lecz nikt nie umiał mu pomóc. Z uporem szedł dalej. Aż w końcu zrezygnowany, z ciężkim sercem, postanowił wracać do domu. Strach o konajcą żonę trawił jego zbolałe serce. Szedł smutny, prosząc w modlitwie Matkę Bożą o pomoc. I tak jak zawsze Pocieszycielka Strapionych nie pozostawiła go w potrzebie kierując jego kroki na Świętą Górę. Otwarte wrota kaplicy wprostzapraszały do środka. Wyszedł z kaplicy z nadzieją w sercu i rozejrzał się dookoła. Na wschodzie niebo właśnie poczeło różowieć, gdy jego wzrok padł na bujną kępę trawy pośród szczerego piasku. W tym momencie z pobliskich drzew dał się słyszeć głos kruka, który brzmiał jak słowa: Grzeb! Grzeb! Ponieważ nie ze sobą żadnych narzędzi, gołymi rękoma zaczął odgarniać piasek i, o cudzie! w momencie, gdy słońce weszło, wytrysnął z ziemi strumień wody klarownej i czystej. A więc słowa Panny nad Pannami spełniły się! To ona zaprowadziła go do kaplicy na Świętej Górze, wlała w jego serce nadzieję i wskazała drogę do źródła!

Pełen niewypowiedzianego szczęścia napełnił dzban wodą i pośpieszył do swojej żony, która tak już opadła z sił, że w każdej chwili mogła odejść z tego świata. Z chwilą, gdy napiła się wody z cudownego źródełka, wróciły jej siły i wkrótce znów mogła jak dawniej krzątać się po domu. Miłość, radość i spokój zagościły w nim już na zawsze. Źródło na Świętej Górze Polanowskiej niosło pomoc potrzebującym przez kolejne setki lat. W świadectwach uzdrowień symptomatyczne były wzmianki o roli i miłości Maryi Bramy Niebios.

KOŚCIÓŁ I PUSTELNIA

W 2002 roku opiekę nad Świętą Górą Polanowską objęli franciszkanie konwentualni z Darłowa. Obiekty i główne założenia w tym kościół i pustelnia erygowane zostały w 2010 roku. Część stanowiąca pustelnię posiada wydzielony i ogrodzony placyk. W pustelni nie zainstalowano prądu a tym samym ani radia ani telewizji, ani internetu, ani lodówki, ani światła - tylko cisza, prostota i skupienie, dziewicze pękno i niczym nie zmącona modlitwa. Podkreśla to napis na bramie do pustel

FRANCISZKAŃSKI DUCH I WYSTRÓJ

JC

JAK ZNALEŹĆ POTOMKA NA SKRZYŻOWANIU    

                             TURYSTYCZNYCH SZLAKÓW

Zrębice zachwycają kameralną atmosferą. Mnóstwo szlaków i tras turystycznych rowerowych i pieszych  krzyżuje się we wsi. Wciąż jednak okolice pozostają wymarzonym miejscem dla tych, którym marzą się wycieczki po najpiękniejszych, ale nie skażonych jeszcze masową turystyką zakątkach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

   Jak dotrzeć. Z Częstochowy odległość wynosi 19 kilometrów. Jedziemy drogą krajową nr 46 w kierunku na Szczekociny. Po 14 kilometrach dotrzemy do Olsztyna. Krajówką jedziemy dalej około trzech kilometrów po czym skręcamy w prawo do Zrębic. Mijamy Zrębice Pierwsze by po dwóch kilometrach dotrzeć do Zrębic Drugich. Drewniany nieduży kościół p.w. św. Idziego dostrzeżemy z prawej strony. Do źródełka trzeba skręcić na prawo kawałek przed kościołem. Po 500 metrach z prawej strony dostrzeżemy kamienną kaplicę św. Idziego. Prowadzi do niej około 400 metrów polnej drogi. Kolejne 400 metrów leśno-polnego spaceru doprowadzi nas do źródełka. Dostrzeżemy je z lewej strony lekko wetknięte w las.

   Zrębice - krzyżówka turystycznych szlaków. Jest ich tutaj mnóstwo: Szlak Orlich Gniazd, Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd, Szlak Warowni Jurajskich, trasa Nordic Walking, ścieżka geologiczna Kamieniołom Kielniki, Szlak Olsztyński, Szlak Wokół Gór Sokolich i Olsztyna, Szlak im. Barbary Rychlik, Szlak K. Karlińskiego oraz obok kilka jeszcze sportowych, turystycznych i geologicznych szlaków. Ze Zrębowic obok kościoła do kapliczki w polu i źródełka w lesie, skrajem Rezerwatu Sokole Góry do Olsztyna prowadzi też Szlak Dróżki św. Idziego. Dróżki św. Idziego wytyczono w 2007 roku i oznakowano kolorem zielonym. Wzdłuż trasy z ustawionych tablic dowiemy się o życiu św. Idziego i o otaczającym go kulcie. W tym samym roku dróżki otrzymały certyfikat Częstochowskiej Organizacji Turystycznej dla najlepszego produktu turystycznego.

Święty Idzi.  Jeden z Czternastu Wspomożycieli. Żył w VII wieku. Urodził się prawdopodobnie w Atenach w królewskim rodzie. Po wczesnej śmierci rodziców osiadł we Francji nad Rodanem. Początkowo wiódł żywot pustelnika.  Kiedy po 673 roku otrzymał od króla Wizygotów ziemię założył tam klasztor, który później stał się opactwem a wokół niego powstało miastecko Saint-Giles. Opiekun macierzyństwa - pomaga w bezpłodności. Radzi w dobrej spowiedzi, uspokaja bojaźliwe dusze, ludzi przestraszonych oraz pomaga rannym i zabłąkanym.  Do Polski kult św. Idziego przyszedł z  początkiem naszego Państwa, znany był w połowie XI wieku. Licznie udający się do Compostelli pielgrzymi odwiedzali opactwo Saint - Gilles.

     Początek Kroniki Polskiej Galla Anonima otwiera poetycki niemal hymn ku czci św. Idziego o cudownych narodzinach Bolesława Krzywoustego. Skuteczne wstawiennictwo świętego dało Polsce ciągłość dynastii i władcę, któremu „zawsze towarzyszy powodzenie i zwycięstwo.” Słowa hymnu Galla Anonima wykorzystała  Ewa Demarczyk do swojej brawurowo wykonywanej  „Ballady o cudownych narodzinach Bolesława Krzywoustego”.

„Bolesław, książę wsławiony. / Z daru Boga narodzony,  / Modły świętego Idziego  / Przyczyną narodzin jego.  // W jaki sposób się to stało,  / Jeśli Bogu tak się zdało,  / Możemy wam opowiedzieć,  / Skoro chcecie o tym wiedzieć. // Doniesiono raz rodzicom,  / Którym brakło wciąż dziedzica, / By ze złota dali odlać / Co najrychlej ludzką postać. // Niech ją poślą do świętego / Na intencję szczęścia swego, / Śluby Bogu niech składają / I nadzieję silną mają. / Co prędzej złoto stopiono / I posążek sporządzono,  / Który za syna przyszłego  / Do świętego ślą Idziego. // Złoto, srebro, płaszcze cenne  / Oraz różne dary inne,  / Posyłają święte szaty / I złoty kielich bogaty. // Wnet posłowie się wybrali  / Przez kraje, których nie znali;  / Kiedy Galię już przebyli,  / Do Prowansji wnet trafili. // Posłowie dary oddają,  / Mnisi dzięki im składają; / Cel podróży swej podają  / Oraz prośby przędstawiają. // Wtedy mnisi trzy dni całe  / Pościli na Bożą chwałę; / A za postu ich przyczyną  / Matka wnet poczęła syna! // Więc posłom zapowiedzieli,  / Co w swym kraju zastać mieli.  / Zostawiwszy mnichów z zlotem  / Wysłańcy spieszą z powrotem. // Minąwszy burgundzką ziemię / Wrócili, gdzie polskie plemię. / Przybyli z twarzą promienną, / Księżnę zastając brzemienną!  // Takie były narodziny / Owego właśnie chłopczyny,  // Nazwanego Bolesławem,  / Ojciec zwał się Władysławem.  // Matka zaś Judyt imieniem / Za dziwnym losu zrządzeniem.  / Tamta Judyt kraj zbawiła, / Gdy Holoferna zabiła - // Ta zaś porodziła syna,  / Który wrogom karki zgina. / Spisać dzieje tego księcia / To cel mego przedsięwzięcia.”

     Pomoc w uzyskaniu potomstwa. Wydaje się być i dzisiaj jedną z ulubionych aktywności świętego Idziego tu  w Zrębcach. Proboszcz ksiądz Włodzimierz Białek, rezydujący tu od 1999 roku i wielki czciciel św. Idziego opowiada o sześciu znanych mu małżeństwach, które miały poważne kłopoty z poczęciem potomstwa. Dwa ze Zrębiec i cztery spoza. Szczególnie bliska jest mu historia pana Zbyszka z pobliskiego Olsztyna. Długi czas nie mógł się doczekać potomka. Los sprawił, że zjawił się tutaj naprawiać dach na kościele. Zainteresował się kościołem, jego wystrojem i świętym Idzim. Często zachodził do proboszcza pytać o różne sprawy i zaczął się modlić do świętego o jego wstawiennictwo. Po jakimś czasie zadzwonił z radosną informacją.  A po niedługim czasie z kolejną radosną nowiną.

     Kult świętego Idziego w Polsce. Władysław Hermann, ojciec Krzywoustego, z wdzięczności wystawił kościoły ku czci św. Idziego w Krakowie, Kłodawie, Zborowie, Giebułtowie, Czernichowie, Inowłodzu, Krobi i Kcyni. Natomiast Bolesław Krzywousty jako pokutę za grzechy w 1129 roku odprawił pielgrzymką do Saint-Giles. Obecnie w Polsce funkcjonuje 30 kościołów i kaplic pod wezwaniem świętego Idziego. Zobaczyć go też możemy na 39 wizerunkach.

Zrębce – kościół i odpusty. Początki kultu św. Idziego w Zrębcach nie są znane. Pierwsze wzmianki o istniejącej tutaj parafii pochodzą z 1334 roku. W 1470 roku Długosz również wspominał o istniejącym tu kościele. Obecny, otoczony prawie trzystuletnimi lipami,  pochodzi z 1789 roku. Kryty gontem, wykonany jest z modrzewia, który szczególnie w środku tworzy specyficznie miły klimat. W XVII-wiecznym ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Idziego z 1714 roku. Przeniesiono go tutaj z niezachowanej kaplicy św. Idziego. Święty ma tutaj również jeden z czterech w Polsce relikwiarzy. Stary, pochodzący XV wieku, i bardzo interesujący  jest obraz w ołtarzu bocznym. Namalował go nieznany artysta a nazywany jest obrazem Matki Bożej zwanej Betlejemską.

   Odpust ma tu miejsce 1 września a uczestniczy w nim około 4 do 7 tysięcy wiernych. Wielu przybywa nawet z okolic a nawet z Częstochowy. Obchodzą ołtarz dookoła. Wielu przychodzi na noc, kościół jest wówczas otwarty. Zaraz po sumie wszyscy księża błogosławią dzieci, których liczba sięga tutaj 600. Jest kilka specjalnych pieśni. W dniu odpustu odbywa zamawiane liczne Msze Święte, jest  też całowanie relikwii św. Idziego. 

     Co się stało koło źródełka. Według udokumentowanych źródeł w czasie szalejącej w okolicy w XVI wieku zarazy mało kto pozostał przy życiu. Wielu ludzi porzucało domostwa i uciekali do okolicznych lasów. Z nieodległego Olsztyna i niektórych sąsiednich osad nie przeżył nikt. Tutaj natomiast „ … gdy dawniej grasowało powietrze i wielka liczba ludzi umarła, inni tułając się po lasach, błagali Boga o ratunek. Wtedy na skale, którą dotąd pokazują, ukazała się jasna postać poważnego starca w ubiorze pustelnika. Był to św. Idzi, który zachęcał wszystkich do pokuty jeżeli chcą, aby zaraza ustała. Wreszcie wskazał im blisko bijące źródło jako środek przeciw zaraźliwej gorączce. Wśród największej posuchy woda tego źródła nigdy nie wysycha i lud pobożny czerpie ją jako lekarstwo w różnych chorobach”.

Kaplica.  Ma swoisty urok i atmosferę a wśród wielu innych obiektów małej architektury sakralnej robi duże wrażenie. Nie jest zbyt stara ale wydaje się sięgać w bardzo odległe czasy.  Stoi w miejscu gdzie w XVI wieku w podzięce za ocalenie od zarazy wystawiono pierwszą drewnianą kapliczkę. Czasu nie przetrwała także druga i trzecia również drewniane. Ta którą oglądamy pochodzi z 1947 roku.   Wzniesiono ją z łamanego kamienia wapiennego i nadano formę rotundy. Ta właśnie wizualna strona sprawia, że tak łatwo i chętnie dajemy się myślami przenieść w okres romański, kiedy takie właśnie obiekty stawiano.           

     Opat czy pustelnik - zaduma o człowieku, który uciekał przed sławą.  Ławeczka przed kapliczką zaprasza do spoczynku, delektowania się przyrodą  a może też do refleksji nad św. Idzim. Określenie opat jest prawdziwe, ale trafniejszym jest widzenie go jako pustelnika.  Wszędzie, gdzie Idzi się pojawiał zapamiętywano go jako człowieka, który przez swe wstawiennictwo u Boga sprowadza cuda. Ludzie zaczynali się wokół niego gromadzić a on czuł się tym zakłopotany. Kochał spokój i przesiąkniętą modlitwa samotność. Bezustannie uciekał w miejsca, które mu to zapewniały.  Odmawiał przyjmowania pieniędzy i innych datków. Ziemia i opactwo zostały mu w podzięce niejako „wciśnięte” aby miał miejsce do nauczania swoich następców. Można przypuszczać, że dzisiaj w Zrębicach by mu się spodobało tym bardziej, że ze swoją wstawienniczą mocą zjawia się tutaj regularnie.

     Źródełko i woda. Około czterystu metrów za kapliczką, lekko w głąb lasu z lewej strony ścieżki. Na betonowym kręgu metalowe zadaszenie zamykane drzwiczkami. Na łańcuchu pięciolitrowe wiaderko. Obok metalowy krzyż w kamiennym cokole. Wokół niebiańskie widoki i zapachy. Kawałeczek dalej drewniana wiata z ławeczkami. Raz po raz ścieżką przejeżdżają rowerzyści korzystający z miejscowych tras. Nie brak też biegaczy.   Nie wszyscy z nich zagłębili się w przewodniki i jakby nie wiedzieli o istnieniu źródełka – ich strata. Umęczeni wysiłkiem i słońcem rzadko zatrzymają się aby skorzystać z wody.  A ta jest niesamowita. Chłodna i smaczna. I nigdy nawet w czasie największej suszy jej nie zabrakło. Nie zamarza też zimą.                     

JC

Jak dotrzeć. Z Wielunia kierujemy się na południe. Mijamy wieś Dzietrzniki i skręcamy w lewo kierując się do wsi Kałuże. Tam oznakowania do źródełka doprowadzą nas do specjalnego parkingu. Dojazd tam z Wielunia to odległość niecałych dwudziestu kilometrów. Z Łodzi do Wielunia mamy do przejechania 112 kilometrów, z Piotrkowa Trybunalskiego 95, z Poznania 253, z Wrocławia 132 a z Katowic do Doliny Objawienia 132 kilometry. Z parkingu do źródełka bardzo przyjemny spacer na dystansie niecałego kilometra.

Wieluń to najbliższe 22-tysięczne miasteczko w okolicy. Bliżej i dalej same wioski a jednak frekwencja odwiedzających niesamowita. Parking w czasie nabożeństw wypełnia się niesamowitą ilością samochodów. Niemało jest ich też między nabożeństwami i w tygodniu.

Spacer. Od parkingu do źródełka idziemy leśnym duktem biegnącym zachodnim skrajem Załęczańskiego Parku Narodowego. W jedną i drugą stronę mijamy przechodniów i samotnych i idących grupkami. Bardzo dużo też rodzin z dziećmi. W połowie drogi do źródełka po prawej stronie natkniemy się na "Bramę Zwycięstwa Pustelni Niepokalanej". Jesteśmy w połowie drogi do cudownego źródełka a tu taka niespodzianka! Pięknie wtopiony w las i polany zespół pustelni.

Odnaleźć w ciszy Boga w Pustelni Niepokalanej. Powstała w latach 2020-2023 i wciąż jest rozbudowywana. Jego twórcą jest ksiądz Andrzej Chałupka z parafii w Dzietrznikach. Miejsce dostępne dla wszystkich przez cały rok. Zjawiają się tutaj aby przeżywać indywidualne rekolekcje w duchu pustyni. Jedni przyjeżdżają aby odnaleźć Boga w swoim życiu a inni aby Go postawić w swoim życiu na pierwszym miejscu. Modlitewny wymiar jest tutaj najważniejszy. W ciszy i samotności "wystawiać się" na najmniejszy szept Boga. Piękno i majestat lasów tworzą tutaj niesamowite doznania ale są tylko dodatkiem, który schodzi na drugi plan.

Z Pustelni Niepokalanej idziemy jeszcze dalej około 300 metrów do Doliny Objawienia, gdzie według tradycji od ponad 150 lat bije cudowne źródełko. Od chwili zbudowania drewnianej kapliczki, wcześniej kilka razy w roku wierni zbierają się na Eucharystii. Urokliwe i cudowne miejsce. Przepiękny las górujący nad skrytym, cichutko szemrzącym w dole źródełkiem. Niezmącona cisza przytula i jakby leczy ludzkie serca. Wchodzimy w zatrzymanie się i w refleksję.

W 1856 roku pewnej kobiecie, Franciszce Pęcherz mieszkance Dzietrznik, ukazała się w konarach sosny Matka Boża. Z czasem okazało się, że widzenie to miała nie tylko ona ale również wielu innych mieszkańców okolicy. Z czasem miejsce to "obrosło" wieloma ciekawymi historiami a pielgrzymi i turyści docierają tutaj z całej Polski. Kiedy zgromadzenia modlitewne stawały się coraz częstsze i liczniejsze zaniepokoiło to władze carskie, które nakazały ścięcie sosny.

Nowa figura Matki Bożej ma wysokość 130 centymetrów. (Patrząc z dołu z poziomu źródełka wydaje się być jednak większa). Umieszczona jest pod zadaszeniem wspartym na sosnowych konarach tak, że tak jak w czasie objawień widzimy Ją wśród sosnowych konarów. Figurę wykonała artystka z Blachowni Magdalena Rokosa. Figura jest ręcznie modelowana z masy ceramicznej a następnie wypalana. Potem została szkliwiona i otrzymała złocone zdobienia.

Woda. Wielorakie dobroczynne działanie ale najwięcej łask spływa na na osoby przybyłe tu z dolegliwościami skórnymi. Źródło jest bardzo wydajne. Podaje około 1,5 litra na sekundę. Jednak 3 maja, 15 sierpnia i ósmego września (dni w których mają tu miejsce uroczyste Msze Święte) już przed świtem ustawia się kolejka chętnych do napełnienia pojemników z wodą. W te dni ma miejsce szczególnie duża "podaż" łask. Msze święte mają tu też miejsce w zależności od okoliczności w innych terminach.

JC

TĘSKNOTA ZA UTRACONĄ MOCĄ CUDOWNEGO ŹRÓDEŁKA

Jak dotrzeć. Z Gdańska mamy do przejechania 26 kilometrów. Kierujemy się na południowy zachód DK nr 91 potem DK nr 57 i w końcu drogą wojewódzką nr 222. Sanktuarium znajdziemy po lewej stronie na skrzyżowaniu ulicy Gdańskiej (droga nr 222) i ulicy Pocztowej.

Kościół i otoczenie. Pierwsze wzmianki o Trąbkach Wielkich pochodzą z 1236 roku natomiast o kościele z 1331 roku. Jest to tym samym jedna z najstarszych parafii Pomorza Gdańskiego. Podjeżdżając pod kościół widzimy jego niedużą bryłę, która jakoś niespecjalnie budzi zachwyt. Trzeba jednak pamiętać, że stajemy przed obiektem wzniesionym 400 lat temu. Zbudowano go z cegły w 1628 roku przy czym wschodni szczyt posiada drewnianą konstrukcję szkieletową. Jedna nawa z dobudowaną zakrystią. Otwory okienne i drzwiowe do tej pory zachowały pierwotne rozmieszczenie, wielkość i kształt. Wnętrze także zachowało cenne barokowe wyposażenie. Na zewnątrz kościół zdobią dobudowane do ścian groty z Matką Bożą i Panem Jezusem, pomnik Jana Pawła II, reaktywowana obudowa cudownego źródełka, rodzaj pawilonu z polowym ołtarzem, stacyjki Drogi Krzyżowej, dróżki, trawniki i zakrzewienia. Całość przyjemna i kameralna z jakimś cieniem zapraszającej intymności. Nie ma tu jednak zapomnienia. Corocznie w połowie września z kościoła św. Brygidy w Gdańsku wyrusza piesza pielgrzymka do Matki Bożej Trąbkowskiej.

Pani Kaszub. Pierwsza wzmianka o obrazie pochodzi z 1683 roku. Po zniszczeniu przez Szwedów drewnianego kościoła obraz rezydował po ich odejściu w 1660 roku w małej drewnianej kapliczce a po wybudowaniu nowego (obecnego) został tam przeniesiony. Wówczas zaczął się cieszyć ogromną popularnością. Niemal codziennie do Pani Kaszub przybywały pielgrzymki. Od 1720 roku msze przed obrazem odprawiane były we wszystkie niedziele i święta. Już wcześniej obraz otoczony był licznymi wotami a wkrótce Stolica Apostolska udzieliła na ważniejsze święta maryjne aż siedem odpustów. I od tego czasu kościół w Trąbkach Wielkich stał się bardzo często odwiedzanym Sanktuarium Maryjnym i tak to trwa do dzisiaj.

Obraz. Nieduży - o wymiarach 60 na 76 cm. Pochodzi z drugiej połowy XVII wieku prawdopodobnie, z któregoś z gdańskich ośrodków malarskich. Na pierwszy rzut oka obraz przypomina odwróconą hodegetrię, w której Maryja trzyma Dziecię nie w lewej ale w prawej ręce. Szybko jednak, głównie za sprawą berła w lewym ręku Maryi korygujemy widzenie. Jest to typowy wizerunek "Matki Bożej Tronującej". Maryja jest tu w pozycji siedzącej. Jej prawa noga (prawdopodobnie czymś podparta) jest lekko uniesiona a na podniesionym kolanie usadowiony jest Jezus, którego obejmuje prawą ręką. Dziecię a właściwie mały chłopiec prawą rączką błogosławi z układem palców 2+3. W drugiej rączce nie ma tak jak w hodegetrii księgi lub zwoju lecz królewskie jabłko z krzyżem. Głowy postaci lekko zwrócone ku sobie. U Maryi nieco przechylona ku Jezusowi. Ich wzrok trochę z ukosa ale skierowany przed siebie. Spojrzenia te w niewielkiej odległości od obrazu krzyżują się. Żeby się znaleźć w miejscu ich skrzyżowania trzeba by pewnie znaleźć się bardzo blisko obrazu. Jakaś dziwna dynamika tych spojrzeń, która zaprasza a właściwie to nawet każe zbliżyć się do Nich. Włosy Maryi odgarnięte z twarzy opadają na ramiona i długimi puklami zwisają dalej sięgając pewnie poza łopatki. Włosy Dziecięcia również jakoś świątecznie utrefione. Malarz bardzo się starał podkreślić królewską godność postaci. Matka Boża dosyć strojnie ubrana przyozdobiona jest na szyi dwoma sznurami (chyba) pereł. Podobnie u pana Jezusa na szyi zauważymy sznur (chyba) korali. Ich twarze poważne i skupione a nawet jakieś oczekujące mają w sobie potencjał łagodnego oczekiwania aby się do Nich zbliżyć.

Cudowny wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem z Trąbek Wielkich, 12 czerwca 1987 roku na Zaspie w Gdańsku ukoronował ojciec święty Jan Paweł II.

Cudowne źródełko tkwi mocno w tradycji i ludowych podaniach i jest bardzo związane z kultem Matki Bożej Trąbkowskiej. Znajdowało się ono pierwotnie w miejscu, w którym wybudowano kościół. Często też słychać o objawieniach Matki Bożej przy źródełku. Wyschło. A przyczyną wyschnięcia było iż,  „jeden niedowiarek miał konia i do tej studzienki mu oczy umył i ta woda wyschła”. Jeden ze świadków zeznawał że dopóki istniało "niewidomi tam przychodzili, myli oczy wodą ze źródełka i odzyskiwali wzrok. Nie da się tych wszystkich tajemnic dzisiaj prześwietlić. Widać jednak wyraźnie, dłuższą ciągłość obecności Maryi w tym miejscu, że była tu na długo zanim pojawiła się w swoim obrazie, że pojawiła się wraz ze swoimi objawieniami przy źródełku, że trwała tutaj poprzez dokonywane w Trąbkach Wielkich uzdrowienia oraz, że cudowny obraz "przejął" Jej obecność po wyschnięciu cudownego źródełka. Tradycji i ludowym przekazom towarzyszą też notki takie jak na przykład w "Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych Krajów Słowiańskich" w którym czytamy: "Początkowo znajdował się obraz w małej kaplicy w rogu cmentarza, opodal cudownej niegdyś studzienki. Wiele też ludzi tu przybywało, zwłaszcza że tu dawniej odbywały się też liczne jarmarki”.

JC

Jak dotrzeć. Z Gdańska kierujemy się na północ drogą krajową nr S6 na Gdynię, gdzie wjeżdżamy w drogę wojewódzką nr 468. W centrum Redy nie skręcamy w lewo, ale kierujemy się dalej na północ drogą krajową nr 216. Po przejechaniu Pucka mamy jeszcze do przebycia 8 kilometrów. Oznakowanym zjazdem skręcamy w prawo i dotrzemy do centrum Swarzewa. Łącznie do przejechania mamy 65 kilometrów. W centrum znajdziemy kościół Sanktuarium Narodzenia NM Panny Królowej Polskiego Morza. Za kościołem, na wysokości przykościelnego parkingu, w prawo odchodzi ulica Rybacka. Po chwili po lewej stronie natkniemy się na kapliczkę z cudownym źródełkiem. Schodząc dalej ulicą Rybacką (teren wyraźnie tutaj opada w kierunku zatoki) skręcimy w prawo w króciutką ulicę Morską. Dojdziemy do zatoki i na molo.

Podwójne przybycie figury do Swarzewa. Na początku swarzewska statuetka była figurką okrętową, do której modlili się pływający z Nią żeglarze. Gdzieś w połowie xv wieku podczas szalejącego sztormu okrętowa załoga szczególnie gorąco modliła się o ocalenie. Ich prośby zostały wysłuchane. Znaleźli się na lądzie ale znowuż ryzykowali życie wydobywając z wody figurkę swojej Wybawicielki. Na pamiątkę miejsca gdzie to się stało pozostawili Ją w pobliżu wiejskiej studzienki. Miejscowa ludność wsi Swarzewo często obserwowała statuetkę promieniującą. Stąd dzisiaj oglądamy figurkę otoczoną metalową pozłacaną aureolą. W zapiskach oliwskich cystersów znajduje się informacja, że kaszubscy rybacy wystawili nad studzienką-źródełkiem kapliczkę, w której czcili przybyłą do nich Madonnę. Figurka nabierała sławy i wzrastała liczba pielgrzymów. W Swarzewie nie było wówczas jeszcze kościoła toteż w połowie xv wieku postanowiono przenieść figurkę do kościoła św. Piotra i Pawła w Helu. Z czasem w miarę przybywania na Helu żywiołu protestanckiego zwrócili się oni przeciw kultowi Maryi i w 1580 roku wystawili figurkę z kościoła. Brak dokumentów na to co się dalej stało. Mówi się, że helscy protestanci wrzucili statuetkę do morza. Było to typowe ich zachowanie w owym czasie. Maryjne wyobrażenia tak figuralne jak i malarskie były nagminnie niszczone a często wrzucane do rzek i jezior. Pchana wiatrami lekka drewniana rzeźba „dopłynęła” na powrót do Swarzewa i trafiła do istniejącego już tam od 1487 roku drewnianego kościoła. Dzisiaj na ramie pod obrazem Madonny Tronującej z Dzieciątkiem widnieje przypominający o tym napis: „Maryjo Matko – Jezu Zbawco / Świętokradca mógł Was zranić, nas zasmucić / Lecz nie zdoła nas – od Was odwrócić / 3–4 styczeń 1936”.

Figura Matki Bożej Królowej Polskiego Morza – znajduje się w ołtarzu głównym za pancerną ścianką. Dosyć często opuszczony jest też obraz osłaniający . Pełnoplastyczna rzeźba przedstawiająca Madonnę z Dzieciątkiem mierzy 66 cm wysokości. Umieszczona jest na drewnianym pozłacanym cokole i otoczona metalową promienistą aureolą. Powstanie rzeźby datuje się na pierwszą połowę XV wieku. Madonna ma na sobie luźną suknię, nałożony na nią złoty płaszcz i narzucony na głowę maforion. W prawej ręce trzyma metalowe berło. W lewej zaś ręce trzyma Dzieciątko obejmując dłonią jego stopę. Dzieciątko jest nagie a jego prawa stopa zwisa niżej. Nagie ale posiadające atrybuty królewskiej władzy: koronę na głowie i złote królewskie jabłko z krzyżem w lewej dłoni. Prawą dłonią czyni znak błogosławieństwa. Koronę widzimy również na głowie Madonny. Zauważalne jest, że głowa Madonny jest nieproporcjonalnie duża w stosunku do reszty ciała jakby artysta chciał na głowie skoncentrować naszą uwagę. Dzieciątko jest jakby w trakcie obracania się ku Madonnie a jego oczy skierowane w prawą stronę wydają się już na Nią patrzeć. W jego okrągłej główce zwracają uwagę usta z zarysowującym się grymasem przechodzącym w uśmiech. Podobnie twarz Madonny. W całej swej powadze nie potrafi ukryć rodzącego się uśmiechu. Oboje wydają się szczęśliwi. Stojąc na wprost figury i nieco niżej wydaje się nam jakby błogosławiąca rączka Dzieciątka figlarnie łechtała Madonnę po brodzie a Tej trudno jest opanować uśmiech. Wszystko to przy całej „teologicznej” poprawności elementów i układu całości wnosi pewne dodatkowe wartości. Stajemy się świadkami familiarnej zażyłości i radości. Spływa to na nas i też czyni radosnymi.

Obraz-mapa. To jeden z najcenniejszych elementów wystroju swarzewskiego sanktuarium. Widzimy na nim żaglowce z połowy XVII wieku. Można założyć, że podążają one do portu Królowej Mórz. Żółtymi owalami zaznaczono miejsca obecności Matki Boskiej Swarzewskiej: studzienka, stary helski kościół oraz kościół w Swarzewie. Do tego też kościoła udaje się widoczna na dole idąca lądem procesja. Morze zatoki zwanej niegdyś "Małym Morzem" są wzburzone. Znacznie jednak większe fale, ciemne chmury, wiatr i opady deszczu zobaczymy na otwartym morzu nad Półwyspem Helskim. Ze znajdujących się tam sześciu żaglowców trzy walczą z żywiołem próbując dotrzeć do celu. Pozostałe trzy te bardziej oddalone od brzegu poddały się żywiołowi i zwinęły żagle. Znajdująca się obok tablica z opisem mapy kiedyś wisiała w kapliczce ze studzienką.

Typowy a może nawet wzorcowy neogotyk. Często słyszymy, że jakaś świątynia wybudowana jest w stylu neogotyckim. W Swarzewie możemy się takiemu przyjrzeć. Wybudowana z solidnej licowej cegły. W bryłę kościoła wbudowana jest smukła wieża z bardzo charakterystycznym neogotyckim zwieńczeniem. Wysokie ściany od zewnątrz wzmocnione są dwuskokowymi przyporami. Daleko im do "wypasionych" gotyckich przypór z najbardziej znanych gotyckich świątyń ale jednak są. Okazują się konieczne a ich skutkiem są rozległe płaszczyzny ścian wewnątrz. Dziesięć wysokich okien daje wystarczająco światła a duże powierzchnie ścian zdobi bogata polichromia. Więźba dachowa jest od środka otwarta i bardzo ładnie zdobiona. Generalnie tak jak bryła kościoła tak i jego wystrój w całości ma charakter neogotycki.

Cudowna figura w ołtarzu głównym często skryta jest za zasłaniającym ją obrazem. Zastępczo możemy się wówczas przyjrzeć również drewnianej kopii eksponowanej w sanktuaryjnym kościele. Inną kopie zobaczymy w oszklonej kapliczce ustawionej na kapliczce nad cudownym źródełkiem. Jest to przypomnienie jej pierwszego pobytu w Swarzewie. W natłoku wrażeń można przegapić inną bardzo ciekawą rzeźbę. Znajduje się po prawej stronie w niszy nad bocznym wejściem do kościoła. Wykonana została w latach 1480-1490. Jest więc nieco wcześniejsza niż Pieta Michała Anioła. To jedna z najcenniejszych drewnianych polichromowanych rzeźb i do tego jedyne zachowane na Pomorzu Gdańskim gotyckie wyobrażenie Matki Bolesnej trzymającej na kolanach swego martwego Boskiego Syna i opłakującej Go. Historycy sztuki zwracają uwagę na rzadkie diagonalne (ukośne) ustawienie postaci Chrystusa, który wydaje się być zwrócony w stronę oglądającego. Całość jest w pewnym sensie dramatycznie dynamiczna. Paradoksalnie martwe ciało Jezusa jest jakby w ruchu. Martwe i wiotkie obsuwa się z kolan Matki Bożej. Ta trzyma Go za lewy łokieć i próbuje wciągnąć Jego korpus na swoje kolana. Pewnie tak jak w Piecie Michała Anioła chciałaby się skoncentrować nad Nim mając Go już na kolanach. Dramatyzm uprzednich wydarzeń i przeżyć jakby się wciąż toczy. Widz daje się wciągnąć tej sytuacji i również w nim budzą się emocje. Tym bardziej że, chociaż nie tak bardzo perfekcyjnie jak u Michała Anioła, rzeźbę charakteryzuje swoisty realizm tutaj szczególnie wzmacniający percepcję owej dynamiki.

Gwiazda Morza. Po odzyskaniu niepodległości przed figurą Matki Bożej w Swarzewie modlili się, dziękując za wolność i za odzyskanie dostępu do morza, żołnierze generała Hallera. Na życzenie polskich marynarzy, w okresie międzywojennym, prawie wszystkie statki i okręty wyposażone były w plakietki z wizerunkiem Królowej Polskiego Morza. Wisiały na honorowych miejscach w oficerskich, załogowych i pasażerskich mesach. Wszędzie tam, gdzie się zbierano, odpoczywało i jadało. W pomieszczeniach reprezentacyjnych i służących do urzędowych odpraw. "Gwiazda morza" jak nazywali marynarze Matkę Bożą Swarzewską, pływała z nimi. Na słynnych okrętach wojennych: "Burza", "Błyskawica" czy też podwodnym "Orzeł". Nie zabrakło Jej na wielkich transatlantykach: "Batory", "Pilsudski", "Kościuszko", "Polonia" i wielu innych okrętach.

JC

Jak dotrzeć. Niewielka licząca zaledwie 220 mieszkańców wioska w gminie Krzywda, w powiecie Łukowskim. Z Warszawy jedziemy tu na południowy zachód 120, a z Lublina na północ 78 kilometrów. Jadąc drogą powiatową z Krzywdy do Adamowa po paru kilometrach skręcamy w lewo. Po dotarciu do wioski mamy kolejny skręt w lewo. Jedziemy około kilometra i zatrzymujemy się na parkingu przy kościele. Niewiele tu już zabudowań. Przed kościołem znajdziemy kierującą się na prawą stronę wąską wyasfaltowaną dróżkę. Prowadzi do kapliczki ze źródełkiem przez pola na skraj zalesienia. Kapliczka jest już widoczna spod kościoła.

     Cudowne źródełko dla „łowców Maryjnej ciszy”. Czyste i zadbane miejsce. Wzruszające jest, że bardzo żywe. Pomimo, że w kościele nie kończyła się ani nie zaczynała msza piszący te słowa zastał przy kapliczce małżeństwo a udając się z powrotem minął kierującą się do kapliczki liczną rodzinę. Celem zjawienia się jednych i drugich było cudowne źródełko. To że jest tak żywo odwiedzane nie przeszkadza temu, że znajdujemy tu spokój i ciszę a właściwie „wyciszenie”. Jakże często przy Maryjnych źródełkach i miejscach Jej objawień spotykamy refleksję, że Jej ulubione miejsca znajdują się poza zgiełkiem, poutykane w jakimś oddaleniu. Tak jest i w Szczałbie. I za każdym razem oddalenie to staje się jakimś dodatkowym walorem i tego miejsca i tego co Ona chce nam przekazać. Nie staramy się tego przetłumaczyć na wypowiedziany język. Przenika nas to raczej, wciąga i buduje. Lubimy to i cenimy to sobie i chyba szukamy takich miejsc. W tym „wyciszeniu” lepiej i wyraźniej słychać co Maryja chce nam powiedzieć. I my sami siebie też lepiej słyszymy i rozumiemy a przy tym wszystkim bardzo dobrze się tam czujemy.

     Co się stało w Szczałbie. To właściwie jedna historia niewidomej dziewczynki. Nie dokładano potem nowych. Od wieków już tak bardzo sprawa ta zauroczyła wszystkich, że cudowność miejsca i wody ze źródełka jest bezapelacyjna. Ponad dwieście lat temu Szczałb zamieszkiwał hrabia Wojciech Suchodolski z zoną Petronelą dwoma synami i czterema córkami. Hrabia Suchodolski poseł na sejm czteroletni i konfederat barski doprowadził majątek do rozkwitu. W licznych swoich dobrach wybudował młyn, gorzelnię, tartak i cegielnię. Ciesząca się szacunkiem i opływająca w dobrobyt rodzina nie potrafiła się z tego w pełni cieszyć z powodu córeczki Barbary, która od urodzenia była niewidoma. Nie szczędzili ani środków ani starań. Pomoc najwybitniejszych lekarzy była bezowocna i z czasem nadzieja na wyzdrowienie zgasła.

     Małą Barbarą zajmowała się opiekunka. Często wychodziły na pobliskie łąki. Bawiły się tam a dziewczynka chłonęła niewidoczne dla niej doznania. Któregoś razu znużone zatrzymały się przy źródełku i niania przemyła małej twarz wodą. Mała zaczęła przecierać rączkami oczy jakby woda ją podrażniła i po chwili powiedziała „Nianiu, ja cię widzę”. Radość w domu hrabianki szybko zamieniła się w wdzięczność Bogu. Nieopodal źródełka w 1817 roku hrabia Suchodolski wybudował drewniany kościół. Gruszę która rosła przy źródełku kazał ściąć i wyciosać z niej krzyż, który ustawił w tym kościele. Stoi tam do dzisiaj. Miejsce w którym wypływało źródełko obudowano ocembrowiną. Od dwóch wieków ludzie czerpią tam wodę wierząc, że uzdrawia ona duszę i ciało. Każdego roku w majowy piątek (wydarzenie miało miejsce w piątek) odbywa się tutaj nabożeństwo odpustowe.

JC

Jak dotrzeć. Z Lublina odległość wynosi 70-80 kilometrów. W zależności od wybranej trasy jedziemy 50-60 minut. Z Warszawy trzeba przejechać 130, z Łodzi (przez Warszawę) 260 a z Krakowa 300 kilometrów. W 2021 roku wieś liczyła zaledwie 335 mieszkańców. Tak naprawdę przez wieś przechodzą dwie drogi: pierwsza ze wschodu na zachód i druga od południa wpada do pierwszej. W miejscu ich zejścia najbardziej charakterystycznym elementem jest kościół karmelitów, w którym znajduje się cudowne źródełko. Nie sposób nie trafić.

     Gospodarze miejsca – karmelici trzewiczkowi. Nazwy tej używa się dla odróżnienia od karmelitów bosych powstałych po reformie karmelitów przeprowadzonej przez św. Jana od Krzyża i św. Teresę d,Avilla z końcem XVI wieku. Dwie polskie prowincje karmelitów bosych posiadają 39 konwentów natomiast polska prowincja karmelitów (trzewiczkowych) 12 klasztorów. Jednym z nich jest właśnie Wola Gułowska. Kościół który widzimy powstawał w latach 1659-1780.

     Chciałoby się powiedzieć, że trzeba zajść do klasztoru, popytać i pogrzebać w klasztornych archiwach. Tutaj pojawia się jednak pewien kłopot. Przez 60 lat (1864-1924) karmelitów tu nie było. Carskie hordy potomków Tatarów skasowały klasztor. Po jego odzyskaniu wiało pustkami a co do wielu kwestii z histori klasztoru powstały i pozostały tylko pytania. Tak jak te dotyczące katakumb pod kościołem.

  Legenda założycielska – dwie poświaty.  W 1548 roku niewiasta imieniem Barbara, mieszkająca w Woli Gułowskiej przechodząc obok przydrożnego krzyża jak zawsze przystanęła aby się przy nim pomodlić. Ujrzała wtedy w poświacie Matkę Boską w otoczeniu aniołów i dziewic. Matka Boża powiedziała jej, aby w tym miejscu wybudować kaplicę ku chwale Boga pod Jej wezwaniem. Polecenie to wykonał miejscowy dziedzic Hieronim Rusiecki, który wybudował drewnianą kaplicę. Wspomniany krzyż, przy którym modliła się Barbara możemy zobaczyć w kościele. Umieszczony jest w ołtarzu kaplicy po lewej stronie głównego ołtarza. Wkrótce w Woli Gułowskiej zaczął szerzyć się kalwinizm. Swoim barbarzyńskim zwyczajem kalwini niszczyli obrazy religijne. Taki los spotkał obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z Jeziorzan, który kalwini wrzucili w błoto. Odnalazł go pewien wieśniak z Przytoczna i umieścił w swoim domu. Kiedy jednak obraz zaczęła otaczać jasna poświata i zaczęły się dziać różne cuda zaniósł go do Woli Gułowskiej. Malowany tłustą temperą na desce o wymiarach 122 x 85cm pochodzi z przełomu XV i XVI wieku.

Trzeba uniknąć pourywanego spojrzenia. Tylko spojrzenie z całym kontekstem „wokół i w czasie” pozwala Ją zobaczyć w pełnym wymiarze. To przede wszystkim o ciągłości obecności Matki Bożej w Woli Gułowskiej. Pierwszy raz  widzimy Ją przy okazji ekscesów kalwinistów ogałacających i niszczących okoliczne świątynie. Sprawa krzyża, obrazu i nakazu budowy świątyni to wyraźne „wejście” podyktowane Bożą inicjatywą. Później przez okolicę przechodzą najazdy Szwedów i kozaków zostawiających straszliwe krwawe piętno. Kozacy w 1648 wymordowali całkowicie ludność pobliskiego Kocka. Potem konfederacja barska, powstania. Kasata klasztoru i utrudnienia z dotarciem do kościoła w Woli Gułowskiej. Potajemne pielgrzymki nazywane „wielką drogą krzyżową”. Ich uczestników chwytano, zawracano, bito a bywało, że i zabijano. I w końcu we wrześniu 1939 roku działalność Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” generała Kleberga. To z jednej strony. A z drugiej właśnie stała  obecność Matki Bożej, która cały czas wylewała na okoliczną ludność „zdroje łask” i uzdrowień. Była ostoją wiary katolickiej i nadziei. I ludzie wokół szli do Niej. W walkach o klasztor padły ostatnie strzały kampanii wrześniowej. Dzisiaj ostatni żyjący żołnierze generała Kleberga składają Jej coroczny meldunek o wykonaniu zadania. Najpierw zyskała przydomek a potem została oficjalnie uznana i czczona jest jako Patronka Żołnierzy Września. Pięćset metrów naprzeciw kościoła znajduje się znakomicie urządzone i interesujące Muzeum Czynu Bojowego Kleberczyków.

     Niewątpliwie katakumby. Czyli podziemne cmentarze. Tak jak w większości tak i w Woli Gułowskiej mamy do czynienia z nieregularnie rozplanowanym systemem korytarzy i różnej wielkości komór. Chociaż trzeba przyznać, że niektóre korytarze są długie i proste. Nie są tak jak te najbardziej znane rzymskie czy paryskie drążone głęboko i najprawdopodobniej są jednopoziomowe. Czasem natkniemy się na schodki. Potrafią być kłopotliwe bowiem dwa schodki dla różnicy poziomu około 70 cm to mało. Kiedy więc posuwamy się bez włączonych świateł i bez latarek może się to skończyć przykrymi upadkami. W komorach nie znajdziemy nisz, w które wsuwano trumny lub same zwłoki. Najprawdopodobniej tak jak w niektórych przyklasztornych katakumbach ustawiano trumny nie na ziemi ale na niewysokich drewnianych stelażach. W Woli Gułowskiej zobaczymy trumny wsparte na czterech czaszkach. Czasem prawdziwych a czasem kamiennych. Dla wizytujących tworzy to mocne wrażenie ale chyba jest to późniejsza aranżacja. Korytarzy i komór jest wiele – nie trzeba się starać aby się pogubić. Trzeba pilnować poprowadzonych świateł.

     „Nakręcona” tajemniczość i groza. Nie wszystkie komory i korytarze są udostępnione i otwarte. Jest ich naprawdę dużo. Z rozmów z „miejscowymi” wynika jakiś obraz rozległego systemu znacznie przekraczający przeznaczenie i potrzeby katakumb. Niektórzy mówią nawet, że fragmenty tego systemu odnajdowali pod swoimi domami. Ten ciemny i wilgotny labirynt podkościelnych korytarzy dostępny jest wejściem z zewnątrz kościoła znajdującym się za prezbiterium. Czasem zastaniemy na drzwiach zamkniętą kłódkę a czasem uchylone drzwi. Zwiedzający pojawiają się przeważnie małymi grupkami. Zaraz przy wejściu znajdziemy włącznik światła. Początkowo nie wydaje się ono konieczne ale po chwili mało, że niewiele widzimy to jego brak staje się wręcz niebezpieczny. Pamiętajmy również aby opuszczając podziemia być pewnym, że wewnątrz nie pozostali inni zwiedzający. Wyłączając im światło napędzimy im nie tylko potężnego stracha ale również możemy sprowadzić na nich niebezpieczeństwo. Czyhają na nas nie tylko uskoki poziomu ale miejscami również znaczne obniżenia sklepienia zmuszające do poruszania się w głębokim pokłonie. W większości korytarzy poruszamy się wyprostowani mając nad sobą kolebkowe sklepienia ukształtowane z murowanych cegieł.

Niesamowite nic. Kiedy w dwudziestoleciu międzywojennym do Woli Gułowskiej po sześćdziesięciu latach powrócili karmelici po niepodzielnym rozpasanym panowaniu carskich potomków tatarskich hord zastali w podziemiach owe „nic”. Karmelita ojciec Franciszek Bizak pisał tak: „W podziemiach kościoła nie spotykamy nic, coby nas zaciekawić mogło, ani pod względem zabytkowym, ani pod względem specjalnej struktury budowlanej. Pojedyncze ścianki o grubości jednej cegły zamurowane, obecnie po wyłamaniu tychże ścianek, obnażone wnętrze forominów tutejszych katakumb, nie zdradzają najmniejszych śladów jakichkolwiek sarkofagów metalowych, jeno kości szczątki złożonych tu zwłok ludzkich, nigdzie śladu dzieł sztuki, nigdzie podygnitarskiej godności”.  Można przypuszczać, że w podziemiach Gułowskiego kościoła chowano doczesne szczątki ojców i braci zakonnych, oraz że znalazły się tam również szczątki jakiś zapomnianych dzisiaj fundatorów. Nie zostało nic. Miejscowi mówią, że „ruskie brały wszystko” nawet zbutwiałe odzienie zmarłych. Inny miejscowy tak się nakręcił, że brak doczesnych szczątków uzasadniał tym, że „przed ruskimi to nawet zmarli uciekali”. Tak czy tak do typowej dla katakumb atmosfery grozy i tajemniczości dołączyło owe niesamowite „nic”.

     Nieprzeciętne działanie wody ze studzienki. Od lat dużo się słyszy o nieprzeciętnym działaniu tej wody. Trudno jest jednak sięgnąć do archiwów, które zaginęły a obecnie świadectwa nie są zbierane i cała sprawa osadzona jest na tradycji. Nie mniej wspomniana wyżej stała tutaj obecność Matki Bożej jest gwarantem „wylewania się zdroju łask i uzdrowień”. W pewnym sensie wejście do podziemi nie ma na celu podziwiania „nic”. Wchodzimy tam aby dotrzeć do studzienki. A w niej od stu lat słup krystalicznie czystej wody. Zdumiewająco czystej. Obserwując dno musimy wręcz na siłę uświadamiać sobie, że po drodze jest jeszcze coś co nam nie przesłania niczego. Woda bardzo smaczna i ożywcza. Poza kubkiem na łańcuszku żadnego innego wystroju. Tylko tabliczka z prośbą żeby nie wrzucać do studzienki monet. Żadnych obrazków, różańców i krzyżyków. Znowuż jakieś nic. Alu tu popijając wodę i odmawiając dziesiątkę różańca łapie się to co jest ponad nami. Stałą obecność Matki Bożej z Jej zdrojem łask i uzdrowień. I to jest piękne. I to jest wzruszające. Reszta może przybrać postać nic.

JC

Woda z cudownego źródełka w Wąwolnicy wypływa tak obwicie, że odprowadzana jest dwoma kolektorami. Ale większym strumieniem napływają tu podziękowania za otrzymane łaski i uzdrowienia.

     Jak dotrzeć. Z Lublina kierujemy się na zachód przez Nałęczów. Do przejechania mamy 36 kilometrów. Z Nałęczowa 5 kilometrów. Z Warszawy jedziemy 156, z Łodzi 277 a z Krakowa 346 kilometrów. Jadąc z Lublina drogą wojewódzką nr 830, w Wąwolnicy będzie to najpierw ulica Lubelska a potem Puławska, możemy cudowne źródełko minąć dosłownie parę metrów i nie zauważyć go. Mijamy bowiem zalesioną skarpę wzgórza z bazyliką św. Wojciecha. Skarpa ostro spada tworząc jakby wąwóz. Jednostronny bowiem wypełnione wodą dno znajduje się niecałe dwa metry poniżej poziomu jezdni. W górnej części skarpy trudno dostrzegalna kapliczka z MB Kębelską. Poniżej nisze z wypływami wody.

     Źródło. Jest to typowe wywierzysko czyli krasowe źródło, gdzie woda najpierw znika w szczelinach  wapiennych skał a później wypływa. Jak większość źródeł wywierzyskowych to w Wąwolnicy również jest bardzo wydajne. Z źródlanej niszy woda wydobywa się około trzydziestoma wypływami dając od 80 do 160 litrów na sekundę. Z niewielkiego rozlewiska wpływa do dwóch kolektorów pod jezdnią i prowadzona jest dalej około 800 metrów gdzie wpada do rzeczki Bystra, którą zasila. Wypływająca woda ma temperaturę około 9 Oc.

     Boży brodzik. Rozlewisko które tworzy się między jezdnią a skarpą szerokie na około 5 metrów i długie na niecałe 30 metrów jest płytkie. Ma około 20 centymetrów głębokości. Do wody można zejść schodkami. Powielana jest informacja, że woda raz jest zdatna do picia a raz nie. Tak czy tak woda wśród pielgrzymów cieszy się popularnością. Piszący te słowa wybrał opcję pobrodzenia sobie w tej wodzie i odmówienia w niej dziesiątki różańca świętego w intencji swojego zdrowia. Bardzo przyjemna opcja. Trochę dokuczały w stopy drobne kamyczki wyściełające dno ale opcja ta dawała dużo radości. Można było podejść do zejścia skarpy z lustrem wody. W niektórych miejscach dostrzegalne szpary z wydobywającą się wodą. Wyraźnie odczuwalny nurt wypływu i prawdopodobnie woda pobrana w tym miejscu zachowuje czystość jaką ma w skalnych głębinach.

      Kiedy powstała Wąwolnica? To jedna z najstarszych osad na wschodnich rubieżach w rozległej kiedyś historycznej ziemi małopolskiej. W benedyktyńskim rękopisie z 1027 roku w klasztorze na Świętym Krzyżu czytamy: „W roku 1027 Ojcowie naszego klasztoru robili parafialną posługę w nowo założonej i świeżo do Wiary Świętej nawróconej osadzie Wawelnica.”  Ślady osadnictwa w tym miejscu sięgają jednak aż do epoki kamienia łupanego. Bardzo szybko skłoniło to miejscowych zwolenników „starożytności” tego miejsca do stworzenia niezwykle zgrabnej mitologii założycielskiej miasta. Wawelnicę tak się miasto oficjalnie nazywało do 1870 roku miał założyć w 721 roku książę Krak, który dopłynął tu Wisłą z Krakowa.  Założonej osadzie nadał imię Wawelnica na cześć swojej głównej siedziby Wawelu. Stąd też w herbie wsi widzimy Kraka zabijającego wawelskiego smoka. W rzeczywistości herbowy rycerz zabijający smoka to św. Jerzy.

     Matka Boża „dobija” Tatarów. Na tablicy w kaplicy MB Kębelskiej czytamy: „(…) Historia figury Matki Bożej Kębelskiej związana jest z czasami najazdu Tatarów na Polskę w XIII wieku. W roku 1278  Tatarzy po zniszczeniu Lublina oblegli gród Ottona Jastrzębczyka w Wąwolnicy. Jastrzębczyk w tym czasie przebywał w Głusku Opolskim. Wódz tatarski zostawiwszy tabory, zrabowane łupy i ludzi pobranych w jasyr we wsi Kębło (1 km od Wąwolnicy) . udał się trzema głównymi siłami do Głuska by tam szybkim atakiem zniszczyć siły Jastrzębczyka. W walce pod Głuskiem ginie wódz Tatarów Tamwibek. Chorągiew chana dostaje się w ręce polskie a wojsko tatarskie zmuszone jest do odwrotu. W czasie walki pod Głuskiem, w taborze pozostawionym w Kęble, wśród zrabowanych łupów odnajdują Tatarzy figurkę Matki Bożej. Ustawiają ją na przydrożnym kamieniu i na oczach ludzi pobranych w jasyr wyszydzają ją i znieważają. Na tę scenę nadjeżdżają wojska uchodzące spod Głuska. W pewnym momencie figurka Matki Bożej zostaje otoczona silnym blaskiem i na oczach niewolników i Tatarów unosi się do góry. Przerażeni Tatarzy zostawiwszy tabory uciekli. Ocaleni jeńcy i miejscowa ludność wdzięczni za ocalenie budują w Kęble kościół, w którym umieszczają okrytą chwałę figurkę Matki Bożej. Kościół staje się szybko ośrodkiem kultu, gdzie przybywają liczni pielgrzymi z bliższych i dalszych okolic. (…).”

     Współcześni Tatarzy. Wąwolnica cały czas się rozwijała. W  XV wieku uzyskała prawa miejskie. Upadek rozpoczął się z nadejściem XVII wieku. Grabieże rosyjskie, szwedzkie, saskie i austriackie. W 1870 roku władze carskie pozbawiły ją praw miejskich i dla zatarcia związków z Wawelem (do tej pory nazywała się Wawelnica) zmieniły jej nazwę na Wąwolnica. Jakieś głębokie związki mentalne z tatarską i carską dziczą odezwały się we władzach polskich w 1946 roku. Za sprzyjanie antykomunistycznemu podziemiu Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego spacyfikowało wieś. Spalono 100 domów i kilkaset zabudowań gospodarskich (w większości wraz ze zwierzętami domowymi).

Figurka. Ta którą dzisiaj oglądamy i czcimy nie jest pierwszą. Pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. Powstała między 1420 a 1440 rokiem w nieznanej pracowni śląskiej lub pomorskiej. Wykonana została z drewna lipowego i mierzy 85 cm wysokości. Dostrzegamy bogactwo i dekoracyjność w układzie draperii. Cechy te kierują naszą uwagę w kierunku cyklu tzw. Pięknych Madonn. Jednak o przynależności figurki z Wąwolnicy do tego typu przedstawień Madonn decyduje swoista elegancja i dworskość postaci. Matka Boża ma również regularne rysy twarzy spowite pewną subtelnością. Maryja Matka prezentuje światu Dzieciątko Jezus. Postać Dzieciątka z rumieńcami na policzkach wzrusza swoją kruchością. Chudziutki tors i chudziutkie rączki odziane w również złote ubranko. Buźka nieco figlarna i bardzo dziecięca. Nie ma tu jakby zapowiedzi przyszłych losów Chrystusa Pana. Postać małego Jezusa kieruje uwagę na Maryję. Rodzicielkę i opiekunkę.

     Kompleks na wzgórzu zamkowym. Od zachodu i od wschodu a także częściowo od północy wzgórze otoczone jest jest skarpą. Od wschodu przepływa rzeka Bystra. Sprawiło to, że wzgórze mając dobre naturalne warunki do obrony najpierw stało się miejscem grodziska a potem zamku. Dzisiaj znajdziemy tam głównie bazylikę św. Wojciecha i kaplicę MB Kębelskiej. Kaplica to dawniej główny kościół tutaj, który szybko okazał się zbyt mały dla ogromnej rzeszy pielgrzymów. Od północno-wschodniej części  na łagodniejszym stoku przylega ołtarz polowy i rozległa polana ze stacjami Drogi Krzyżowej. Przy drodze (ul. Puławska) zaś parking. Na wzgórzu znajdziemy jeszcze plebanię, dom pielgrzyma i trochę zabudowań gospodarczych. Od południowej strony do której podjedziemy ulicą Zamkową znajdziemy sklepik, barek i toalety. Jednak najwięcej miejsca zajmują tu dwa rozległe parkingi.

Ołtarz główny w bazylice św. Wojciecha z figurą MB Wąwelskiej raz ołtarz główny z figurą MB Kębelskiej w kaplicy obok bazyliki. Bazylika i kaplica niemal przylegają do siebie. Rangę sanktuarium posiada jednak nie bazylika a kaplica.

Frekwencja. To jedna z najciekawszych refleksji o Wąwolnicy, która liczy niecały tysiąc mieszkańców. Na niedzielne Msze Święte trzy parkingi wokół bazyliki nie są w stanie pomieścić wszystkich przyjezdnych samochodów. Do komunii ustawiają się cztery długie sznury wiernych. Czasem komentuje to jeden z kapłanów mówiąc, że widzi sens bycia księdzem kiedy zaczyna go boleć ręka od udzielanych komunii.

    Co się działo w Wąwolnicy. Nieżyjący już ks. Infułat Jan Pęzioł, były proboszcz i kustosz sanktuarium w Wąwolnicy, przez lata zgromadził ogromne zasoby orzeczeń lekarskich o ciężkich i przewlekłych chorobach konkretnych osób, które doznały w Wąwolnicy łaski uzdrowienia. Dominują tam dokumenty medyczne i … rodzaje lekarskich zaświadczeń, że wspomniane osoby są wolne od poważnych chorób, na które wcześniej cierpiały. Wyniki badań diagnostycznych, które wskazują jakby nigdy w życiu na te choroby nie chorowali. A przecież dołączona jest do nich cała dokumentacja medyczna przebiegu choroby. Mnóstwo bardzo spektakularnych uzdrowień. Szokujące i racjonalnie niewytłumaczalne zmiany stanu ciała i ducha.

     Księga łask. Ksiądz infułat „Księgę łask”, ów zbiór dokumentujący uzdrowieńczą działalność MB Kębelskiej zaczął prowadzić 46 lat temu w dniu koronacji figury MB Kębelskiej w 700 rocznicę Jej objawień. Tego dnia zgłoszono sześć uzdrowień i jedno nagłe nawrócenie. Guzy „uciekają” niezależnie gdzie były umiejscowione. Na trzustce, na rdzeniu kręgowym na szyszynce. Po modlitwie tutaj zaatakowane miejsca okazywały się być czyste. Ludzie nie mogący chodzić po modlitwie przed figurą odrzucają kule i o własnych siłach wracają do domów. Bardzo dużo wymodlonych dzieci. Ogólnie zadziwiające szerokie spektrum działania Matki Bożej. Warto zajrzeć na stronę https://www.sanktuarium-wawolnica.pl/pl/sanktuarium/cuda-i-laski.html gdzie znajdziemy garść świadectw. Świadectw o tym jak łzy rozpaczy zamieniały się w łzy radości.

Specjalne Msze Święte o uwolnienie i zdrowie. O zdrowie duszy i ciała. Wąwolnica to jedno z ulubionych miejsc dziennikarzy szukających mocnych materiałów. Nie brak ich tutaj (ani mocnych materiałów ani dziennikarzy). W ślad za nimi kierują swoje kroki tutaj wierni. Jak się okazuje z całej Polski. Za czasów księdza Pęzioła szczególną popularnością cieszyły się specjalne Msze Święte o uwolnienie i uzdrowienie. Ksiądz Pęzioł był najbardziej znanym egzorcystą diecezji lubelskiej. Obecnie również z udziałem egzorcysty w każdą 4 sobotę miesiąca odbywa się w sanktuarium Nabożeństwo o zdrowie duszy i ciała, które rozpoczyna się Mszą Świętą zbiorową o godz. 18.oo w intencjach, o które proszą wierni, a kończy indywidualnym błogosławieństwem z nałożeniem rąk. Błogosławieństwo i łaski MB Kębelskiej nie ograniczają się jednak tylko do tych specjalnych mszy. Frekwencja na zwykłych niedzielnych Mszach Świętych pokazuje to dobitnie.

JC